باشد چه غرض خداى تعالى مثل است نه تعيين شهرى ، و ذكر لباس براى آن كرد كه « 1 » اين عذاب بر ايشان مشتمل بود چنان كه لباس مشتمل باشد بر پوشنده .
[ سوره النحل ( 16 ) : آيات 113 تا 115 ]
وَ لَقَدْ جاءَهُمْ رَسُولٌ مِنْهُمْ فَكَذَّبُوهُ فَأَخَذَهُمُ الْعَذابُ وَ هُمْ ظالِمُونَ ( 113 ) فَكُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ حَلالاً طَيِّباً وَ اشْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ ( 114 ) إِنَّما حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَ الدَّمَ وَ لَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَ ما أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ وَ لا عادٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ( 115 )
بدرستى كه بايشان آمد يعنى با اهل مكّه پيغمبرى هم از ايشان يعنى محمّد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم پس ايشان آن رسول را تكذيب كردند و بدروغ داشتند عذاب خداى ايشان را بگرفت و ايشان ظالم و ستمكار بودند و اين عذاب قحط و تنگى بود كه ذكر آن رفت و عذاب شمشير بود ببدر كه هفتاد كس از بزرگان ايشان كشته شدند و هفتاد كس اسير گشتند . آنگه خطاب كرد ايشان را و فرمود بر سبيل اباحت و گفت : بخوريد از آنچه خداى شما را روزى كرده است حلال و پاك و شكر گوئيد نعمت خداى را اگر خداى را مىپرستيد . گفتند كه : خطاب مؤمنان راست يعنى از آنچه شما را روزى كرد از غنيمتها و حلال كرد شما را چه پيش از شما كسى ديگر را حلال نبود و اين آيت دليل است بر آنكه آنچه روزى باشد حلال باشد و حرام روزى نباشد ، آنگه آنچه حرام كرده است بيان كرد و گفت كه : بحقيقت حرام كرد بر شما خداى تعالى مردار و خون و گوشت خوك و آنچه آن را نه بر نام خداى كشته باشند پس هر كه مضطرّ شود و درماند كه چيزى از حلال نيابد او را رخصت است كه از اين چيزهاى حرام تناول كند به مقدار آنكه جان وى بر جاى بماند و هلاك نشود به شرط آنكه باغى نباشد ؛ يعنى بر امام عادل بيرون نيامده باشد و عادى نباشد يعنى بر كسى تعدّى نكرده باشد و راه نزند و گفتهاند كه : از حدّ رخصت در نگذرد و بسيرى نرساند ؛ بدرستى كه خداى آمرزنده و مهربانست ، بيامرزد و رحمت كند نه اينجا بر وى حرج باشد و نه در آخرت بازخواست .
هامش
( 1 ) - ابو الفتوح ( ره ) گفته : « براى آن لباس گفت كه اين عذاب بر ايشان مشتمل بود كاللبّاس على لابسه كأنّه قال : أذاقهم عذابا شاملا بهم مشتملا عليهم » .