[ سوره النحل ( 16 ) : آيات 78 تا 79 ]
وَ اللَّهُ أَخْرَجَكُمْ مِنْ بُطُونِ أُمَّهاتِكُمْ لا تَعْلَمُونَ شَيْئاً وَ جَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ( 78 ) أَ لَمْ يَرَوْا إِلَى الطَّيْرِ مُسَخَّراتٍ فِي جَوِّ السَّماءِ ما يُمْسِكُهُنَّ إِلاَّ اللَّهُ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ ( 79 )
خداى تعالى شما را بيرون آورد از شكم مادران شما كه هيچ نميدانستيد « 1 » براى آنكه در آنوقت شما را هيچ عقلى و علمى نبود تا حقّ منعمى كه شما را در شكم مادران بيافريد بدانيد
[ وَ جَعَلَ ]
و شما را گوش داد تا بشنويد ، و چشم داد تا ببينيد ، و دل داد تا بدانيد ؛ باشد كه شكر نعمت او بجاى آريد . آنگه تنبيه فرمود بر نظر كردن و گفت :
[ أَ لَمْ يَرَوْا ]
« 2 » آيا نمىنگرند به اين مرغان مسخّر در ميان آسمان و زمين كه ميپرند ؛ ايشان را در ميان هوا كه نگاه ميدارد الّا خداى كه قادر است بر إمساك ايشان ، و آنكه ايشان را آلتى داد كه به آن در ميان هوا باستند كه در اين پريدن مرغان در هوا آياتى و دلالاتى هست بر كمال قدرت آفريدگار قومى را كه بخداى ايمان آرند .
[ سوره النحل ( 16 ) : آيه 80 ]
وَ اللَّهُ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ بُيُوتِكُمْ سَكَناً وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ جُلُودِ الْأَنْعامِ بُيُوتاً تَسْتَخِفُّونَها يَوْمَ ظَعْنِكُمْ وَ يَوْمَ إِقامَتِكُمْ وَ مِنْ أَصْوافِها وَ أَوْبارِها وَ أَشْعارِها أَثاثاً وَ مَتاعاً إِلى حِينٍ ( 80 )
و خداى تعالى كرد از براى شما از خانههاى شما مسكنى « 3 » كه در وى بنشينيد در حضر از چوب و خشت و سنگ و غير آن ، و از پوست چهارپايان خانهها كرد شما را سبك يعنى خيمه و خرگاه از پوست و پشم روز سفر كردنتان و روز اقامت كردن و باستادن كه بر شما سبك باشد بردن آن با خود هر كجا كه رويد ، و از
هامش
( 1 ) - ابو الفتوح ( ره ) گفته : « اين جمله كه[ لا تَعْلَمُونَ ]است در محلّ حال است أى غير عالمين و [ جعل ] بمعنى خلق است در اين آيت متعدّى بيك مفعول » .
( 2 ) - ابو الفتوح ( ره ) گفته : « حمزه و يعقوب [ أ لم تروا ] خواندند بتاء خطاب و باقى قرّاء بياء بر خبر غائب » .
( 3 ) - ترجمهء [ سكن ] است كه ابو الفتوح ( ره ) نسبت به آن چنين گفته : « [ سكن ] جاى مسكون باشد و بناى فعل در مفعول بسيار است كالبيض و القبض و الخلف » .