از شما بر بعضى در رزق ، روزى يكى را كمتر داد و يكى را بيشتر ؛ آنان كه ايشان را بيشتر است ردّ نميكنند بر بندگان و مماليك خويش آنچه فاضل است از روزى ايشان تا مماليك و زير دستان ايشان در اين باب با ايشان برابر شوند ؛ اين روا نميدارند ؛ چگونه روا ميدارند اصنام و طواغيت را در عبادت با خداى تعالى برابر داشتن ؟ ! و گفتهاند كه : مراد توبيخ و مذمّت خواجگان است و آن آنست كه از ايشان خواسته است كه آنچه فاضل است از ايشان بمماليك و زير دستان خود دهند تا در آن ايشان باهم يكسان باشند چنان كه از رسول روايت كردهاند كه او گفت : انّما هم إخوانكم فألبسوهم ما تلبسون ، و أطعموهم ما تطعمون ؛ ايشان برادران شمايند از آنچه مىپوشيد در ايشان پوشانيد :
و از آنچه ميخوريد ايشان را خورانيد ، صحابه چون اين سخن بشنيدند ايزار « 1 » و رداى بندگان خود چون ايزار « 2 » و رداى خود گردانيدند حقّ تعالى گفت :
[ فَمَا الَّذِينَ فُضِّلُوا بِرَادِّي رِزْقِهِمْ ]
آنان را كه ايشان را از مال زيادت و فضله دادند رزق و روزى خويش با بندگان ردّ نكردند تا ايشان نيز با آنان در آن يكسان باشند آنگه فرمود كه : هى ايشان نعمت خداى را انكار ميكنند « 3 » ؟ ! عبد اللّه عبّاس گفت : آيت در ترسايان نجران « 4 » آمد كه ايشان گفتند : المسيح بن اللّه ؛ حق تعالى اين آيت فرستاد بر سبيل مثل كه : ايشان با من در عبادت شريك روا ميدارند و با خود در روزى شريك روا نميدارند چنان كه در آيتى ديگر گفت :
ضَرَبَ لَكُمْ مَثَلًا مِنْ أَنْفُسِكُمْ هَلْ لَكُمْ مِنْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ مِنْ شُرَكاءَ فِي ما رَزَقْناكُمْ فَأَنْتُمْ فِيهِ سَواءٌ
[ وَ اللَّهُ جَعَلَ لَكُمْ ]
و خداى تعالى بكرد و بيافريد
هامش
( 1 ) - مراد به « ايزار » همانا « ازار » است كه در نسخ معتمده بيائى قبل از زاى چنان كه در متن است ضبط شده است و در بعضى از مجلّدات سابق نيز نظير آن ذكر شد است .
( 2 ) - مراد به « ايزار » همانا « ازار » است كه در نسخ معتمده بيائى قبل از زاى چنان كه در متن است ضبط شده است و در بعضى از مجلّدات سابق نيز نظير آن ذكر شد است .
( 3 ) - ترجمهء [ يجحدون ] است كه ابو الفتوح ( ره ) نسبت به آن گفته : « و عاصم بروايت ابو بكر خواند [ تجحدون ] بتاء خطاب حملا على قوله[ وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ ]و ديگران بياء خواندند خبرا عن الغائب لقوله تعالى : فهم فيه سواء » .
( 4 ) - در منتهى الارب گفته : « نجران معرفة موضعى يا واديى است بيمن فتح سنة عشر سمّى بنجران بن زيدان بن سبا فقيل وادى نجران ثمّ كثر حتّى قيل للوادى نجران اختصارا و كذلك العرب تسمّى المواضع باسم ساكنيها » .