و اين كافران از آنچه ما ايشان را دادهايم و روزى كرده نصيبى ميدهند و حظّى بديد ميكنند مر آنان را كه نميدانند كه ايشان مستحقّ آنند از بتان چه در ايشان خيرى و شرّى و نفعى و ضرّى نيست « 1 » آنگه قسم ياد كرد و سوگند خورد و گفت :
بخداى كه از شما بپرسند آنچه شما افترا ميكنيد و اين چنان بود كه ايشان بتان را نصيبى ميكردند در اشتر و گاو و گوسفند و زرع خويش و ميگفتند كه : اين خداى فرموده است ، خداى تعالى برايشان ردّ كرد و گفت : ما جعل اللّه من بحيرة و لا سائبة و لا وصيلة و لا حام « 2 » .
آنگه خبر داد از آن محال كه مشركان گفتند و اعتقاد بد كه ايشان كردند و گفت :
[ وَ يَجْعَلُونَ
« 3 »
لِلَّهِ الْبَناتِ ]
مر خداى را دختران بديد كردند و گفتند : فريشتگان دختران خدايند [ سبحانه ] پاك است خدا و منزّه و دور از آنچه ايشان گفتند كه : خدا را دخترانند ، آنگه بر سبيل تعجّب گفت : خداى را دختران باشند و ايشان را آنچه آرزو خواهند از پسران « 4 » .
[ وَ إِذا بُشِّرَ ]
و چون يكى از ايشان را بشارت دهند بدخترى كه زاده باشد روى او از غم سياه گردد و او پر از خشم شود و دلتنگ گردد چنان كه دم نتواند زد و نفس بر نتواند آورد .
[ سوره النحل ( 16 ) : آيات 59 تا 60 ]
يَتَوارى مِنَ الْقَوْمِ مِنْ سُوءِ ما بُشِّرَ بِهِ أَ يُمْسِكُهُ عَلى هُونٍ أَمْ يَدُسُّهُ فِي التُّرابِ أَلا ساءَ ما يَحْكُمُونَ ( 59 ) لِلَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ مَثَلُ السَّوْءِ وَ لِلَّهِ الْمَثَلُ الْأَعْلى وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ ( 60 )
پنهان مىشود از مردم از بدى آن بشارت كه وى را داده باشند از آمدن دختر و انديشه كند در كار دختر تا با وى چه كند و از دو كار كدام كند ؟
[ أَ يُمْسِكُهُ عَلى هُونٍ ]
هامش
( 1 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) باضافهء : « و شرح اين در سورة الانعام رفته است فى قوله و جعلوا للّه ممّا ذرأ من الحرث و الانعام نصيبا ؛ الاية » .
( 2 ) - صدر آيهء 103 سورهء مباركهء مائده است .
( 3 ) - ابو الفتوح ( ره ) گفته : « اين [ جعل ] بمعنى تسميه است و مثله قوله : و جعلوا الملائكة الذين هم عباد الرحمن اناثا » .
( 4 ) - در بعضى نسخ با اين زيادت : « و شايد كه مراد اين بود كه ايشان خداى را دختران كردند و خود را پسران » و به نظر ميآيد كه از اضافات ناسخان بىامانت باشد .