و گفتند « 1 » كه : مقدّمون الى النّار ؛ ايشان را فرا پيش دارند و پيش از همه بدوزخ برند .
[ سوره النحل ( 16 ) : آيات 63 تا 65 ]
تَاللَّهِ لَقَدْ أَرْسَلْنا إِلى أُمَمٍ مِنْ قَبْلِكَ فَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ فَهُوَ وَلِيُّهُمُ الْيَوْمَ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ ( 63 ) وَ ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ إِلاَّ لِتُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي اخْتَلَفُوا فِيهِ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ ( 64 ) وَ اللَّهُ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَسْمَعُونَ ( 65 )
بخداى كه ما فرستاديم پيغمبران را بأمّتانى كه پيش از تو بودند چنان كه ترا فرستاديم باينان ، شيطان براى ايشان أعمال و كردار ايشان را آراسته گردانيد تا بر آن اصرار كردند و بپيغمبران ايمان نياوردند و امروز شيطان ولىّ و يار ايشانست و متولّى كار ايشانست ؛ آنچه ميفرمايد آن ميكنند و مراد به اين مشركان قريشند و ايشان راست عذابى دردناك در آخرت
[ وَ ما أَنْزَلْنا ]
و نفرستاديم ما به تو كتاب را يعنى قرآن را الّا براى آن تا بيان كنى و روشن گردانى ايشان را آنچه در او خلاف كردند از حشر و نشر و دين و أحكام و حلال و حرام ، و تا هدايتى و رحمتى باشد گروه مؤمنان را .
[ وَ اللَّهُ أَنْزَلَ ]
و خداى فرو فرستاد از آسمان آبى يعنى باران و زنده گردانيد به او زمين را پس از آنكه مرده بود « 2 » يعنى خشك و بىنبات بود بدرستى كه در اين فعل كه بيان كرده شد آياتى و بيّناتى و علاماتى و دلالاتى هست گروهى را كه به گوش دل بشنوند و در او انديشه كنند .
[ سوره النحل ( 16 ) : آيات 66 تا 67 ]
وَ إِنَّ لَكُمْ فِي الْأَنْعامِ لَعِبْرَةً نُسْقِيكُمْ مِمَّا فِي بُطُونِهِ مِنْ بَيْنِ فَرْثٍ وَ دَمٍ لَبَناً خالِصاً سائِغاً لِلشَّارِبِينَ ( 66 ) وَ مِنْ ثَمَراتِ النَّخِيلِ وَ الْأَعْنابِ تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَراً وَ رِزْقاً حَسَناً إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ ( 67 )
هامش
( 1 ) - اين قول از فرّاء است چنان كه ابو الفتوح ( ره ) تصريح كرده است .
( 2 ) - ابو الفتوح ( ره ) گفته : « اين بر سبيل توسّع و تشبيه است زمين خشك بىبر بىمنفعت را مرده خواند براى آنكه در او نفعى و چيزى نباشد ، و زمين با زرع و نبات را زنده خواند براى نفع و نموّ و زيادتى آن » .