و بكرديم و بيافريديم براى شما در آنجا آنچه بدان تعيّش كنيد و اسباب زندگانى سازيد و بيافريديم شما را كسانى كه شما روزى دهندهء ايشان نيستيد از فرزندان و بندگان و اهل و عيال كه همه را ما روزى ميدهيم و اسباب معيشت هر يك ما ميسازيم .
[ سوره الحجر ( 15 ) : آيات 21 تا 25 ]
وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلاَّ عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلاَّ بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ ( 21 ) وَ أَرْسَلْنَا الرِّياحَ لَواقِحَ فَأَنْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَسْقَيْناكُمُوهُ وَ ما أَنْتُمْ لَهُ بِخازِنِينَ ( 22 ) وَ إِنَّا لَنَحْنُ نُحْيِي وَ نُمِيتُ وَ نَحْنُ الْوارِثُونَ ( 23 ) وَ لَقَدْ عَلِمْنَا الْمُسْتَقْدِمِينَ مِنْكُمْ وَ لَقَدْ عَلِمْنَا الْمُسْتَأْخِرِينَ ( 24 ) وَ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ يَحْشُرُهُمْ إِنَّهُ حَكِيمٌ عَلِيمٌ ( 25 )
و هيچ چيز نيست إلّا كه خزاين آن بنزديك ماست گفتهاند مراد به [ خزائن ] مقدورات است و مقدورات او را نهايتى نيست تا هر وقت كه خواهد چندانكه خواهد ايجاد كند از هر جنسى با آنكه مقدور او چنين است جز بحسب مصلحت و اندازه نفرمايد ، و ما نفرستيم آن را إلّا باندازهء معلوم بحسب مصلحت
[ وَ أَرْسَلْنَا ]
و بفرستاديم ما بادهاى آبستن كننده يا بادهائى كه درختان از او آبستن و باردار شوند و لقح « 1 » هم لازم باشد و هم متعدّى يا بادهائى كه خداوندان لقاح باشند و آبستنى . عبد اللّه مسعود گفت : باد هم لاقح بود و هم ملقح ؛ چون آب بردارد لاقح بود ، و چون إلقا كند برابر ملقح بود ، و فرو فرستاديم از آسمان آبى يعنى باران و بداديم آن را بشما و كشتزارهاى شما تا شما و كشتزارهاى شما از آن سيراب شديد يعنى ما تمكين داديم شما را از خوردن و دادن آن ، اگر خواهيد كه آن را در خزينه نهيد و نگاهداريد نتوانيد و مقدور شما نباشد و مائيم كه زنده كنيم و بميرانيم ؛ زندگانى و مرگ بأمر ماست و چون خلايق عالم را
هامش
( 1 ) - ابو الفتوح ( ره ) گفته : « امّا قوله [ لواقح ] جمع لاقحه باشد و آن آبستن بود و اينجا ملقح بايست از روى معنى يعنى آبستن كننده جز كه من باب ليل نائم و سرّ كاتم باشد لاقح هم لازم است و هم متعدّى و [ رياح لواقح ] آن باشد كه ميغ را جمع كند تا ازو باران زايد و درخت را باردار كند و آنكه ابر پراكند و برگ ريزد ضدّ اين باشد و آن را عقيم خوانند و گفتهاند : لواقح بمعنى ملاقح است ( تا آخر آنچه گفته ) » .