تعالى مكلّفان را فرمود : تا او را ياد كنند در دل و فراموش نكنند و تضرّع كنند در دعا و استكانت و خضوع و بدعا و حاجت كه خواهند آواز بلند بر ندارند چه با كسى ميگويند كه بر وى پوشيده نيست احوال ايشان و به قرآن متّعظ شوند « 1 » و بآياتش معتبر گردند و خداى را ياد كنند بطاعت در اوامر و بتضرّع و تملّق بر سبيل خوف از عقاب او و چون قرآن خوانند و نماز كنند آواز بلند برندارند آنگه وقتش معيّن كرد و گفت :
[ بِالْغُدُوِّ وَ الْآصالِ ]
ببامدادان و شبانگاهان ، و تخصيص اين دو وقت از بهر تفضيل ، آنست و گفتهاند : مراد به اين دوام ذكر است و ايصال « 2 » روز بشب و شب بروز يعنى دائما « 3 » آنگه اين را مؤكّد گردانيد و گفت :
[ وَ لا تَكُنْ مِنَ الْغافِلِينَ ]
و از جملهء كسانى مباش كه ايشان غافل باشند از ذكر خداى و مشغول باشند به غير آن .
[ إِنَّ الَّذِينَ عِنْدَ رَبِّكَ ]
آنان كه نزديك خداى تواند يعنى آنان كه فرشتگان مقرّبند بفضل و رحمت خداى استكبار و گردن كشى ننمايند از عبادت او و پرستيدن او و هميشه او را تسبيح و تحميد و تمجيد و تهليل و تنزيه ميكنند از آنچه لايق حضرت وى نباشد و وى را سجده ميكنند پس چون اين فرشتگان با رفعت و منزلتى كه ايشان راست و قرب مقام ايشان برحمت او بنده وار شب و روز بطاعت و عبادت او مشغول مىباشند و خضوع و خشوع مينمايند فرزند آدم بطريق اولىتر بايد كه شب و روز ببندگى وى مشغول باشد و غفلت و تقصير به خود راه ندهد زيرا كه بنى آدم را احتياج بدرگاه او بيشتر است و دشمنى همچو شيطان در پس او است كه علاج او جز بذكر خداى و توكّل بر وى نمىتوان كرد و على اللّه فليتوكّل المؤمنون .
هامش
بخواند فيما بينه و بين نفسه نه بجهر و سوره بخواند ، و اگر به امام نزديك باشد و همهمهء او شنود هم استماع كند » .
( 1 ) در يك نسخه : « رسد » .
( 2 ) در بعضى نسخ : « اتصال » .
( 3 ) در بعضى نسخ : « اتصال روز و شب به يكديگر » .