در سورة البقره ( 229 ) گفت :
« تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلا تَعْتَدُوها »
يعنى فلا تجاوزوها . و در سورة النسا ( 14 ) گفت :
« وَ مَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَتَعَدَّ حُدُودَهُ »
أى يجاوز .
و وجه دوم اعتدا بمعنى بيداد كردن بود
چنان كه در سورة البقره ( 178 ) گفت :
« فَمَنِ اعْتَدى بَعْدَ ذلِكَ فَلَهُ عَذابٌ أَلِيمٌ »
يعنى فمن ظلم .
و هم درين سورة ( 194 ) گفت :
« فَمَنِ اعْتَدى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدى عَلَيْكُمْ »
يعنى فمن ظلم . و ازين معنى در قرآن بسيارست .
أعمى - بدانكه اعمى در قرآن بر سه وجه باشد :
وجه نخستين اعمى بمعنى نابينا بود
بدل چنان كه خداى در سورة بنى اسرائيل ( 72 ) گفت :
« وَ مَنْ كانَ فِي هذِهِ أَعْمى فَهُوَ فِي الْآخِرَةِ أَعْمى »
يعنى اعمى القلب . و در سورة الملايكه ( 19 ) گفت :
« وَ ما يَسْتَوِي الْأَعْمى وَ الْبَصِيرُ »
يعنى اعمى القلب و هو الكافر لانّه لا يبصر الهدى بقلبه .
و وجه دوم اعمى بمعنى نابينا بود به چشم
چنان كه در سورة النّور ( 61 ) گفت :
« لَيْسَ عَلَى الْأَعْمى حَرَجٌ »
يعنى اعمى البصر . و در سورة عبس ( 2 ) گفت :
« عَبَسَ وَ تَوَلَّى أَنْ جاءَهُ الْأَعْمى »
يعنى اعمى البصر .
و وجه سيم اعمى بمعنى نابينا بود بحجّت
چنان كه در سورة طه ( 125 ) گفت :
« قالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمى »
يعنى عن حجّتى .
الّا - بدانكه إلّا در قرآن بر پنج وجه باشد :
وجه نخستين إلّا بمعنى مگر بود
چنان كه خداى در سورة الأنعام