كه چون كسى ترسد ، به تن مىلرزد و روى زرد شود و از خوراك بازماند ! چنان كه داود پيغمبر بر اثر گناه كوچكى از عذاب خدا ترسيد و هفت روز چيزى نخورد و شب و روز گريه و زارى كرد ! تا خداوند او را بخشيد .
على ابن الحسين امام زين العابدين ( ع ) را ديدند كه وضو گرفت و بر در مسجد بايستاد درحالىكه روى زرد شده و لرزه بر اندام وى افتاده ! او را گفتند اين چه حال است ؟ گفت : نمىدانيد پيش كه خواهم رفت و به حضرت كه خواهم ايستاد ؟
سوره 39 آيه 36
36 -
أَ لَيْسَ اللَّهُ بِكافٍ عَبْدَهُ .
آيه . خداوند بنده را بنواخت تا او را بشناخت ، توفيق داد تا او را عبادت كرد ، تلقين كرد تا او را بخواست ، دل را معدن نور كرد تا او را دوست داشت ، هركس كار خود را بكلّى به خدا واگذار كرد ، از زندگى پاك ميوهء گوارا برداشت ، و حق را وكيل و كارساز خود يافت . هركه از حول و قوّهء خود بيزار گشت و در احتيال و اختيار بر خود بست ، و به صدق افتقار ، خود را بر درگاه قدرت حق افكند از علايق بريده و دست از خلايق شسته ، جلال احديّت به صفت رحمت و رأفت او را در پردهء عنايت و كنف حمايت خود بدارد ، و مهمّات وى كفايت كند « 1 » .
به عبد الواحد ( يكى از عارفان بزرگ ) گفتند : هيچكس را دانى كه در مراقبت حق چنان مستغرق باشد كه او را پرواى خلق نباشد ؟ گفت : يكى را دانم كه همين ساعت درآيد ! در آن حين عتبهء غلام وارد شد ، عارف گفت :
در راه كه را ديدى كه از راه بازار و ازدحام خلق آمدى ؟ گفت : هيچكس را نديدم ! درحالىكه راه وى در ازدحام بازار بود ! باوجود اين متوجّه مردم نشد !
تفسير لفظى [ آيات 53 الى 75 ]
53 -
قُلْ يا عِبادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ .
بگو اى پيغمبر ، خدا مىگويد : اى بندگان من ، كه در ستم بر خويش زيادهروى و گزاف كرديد ، از رحمت خداوند نوميد نشويد كه خداوند گناهان همه را مىآمرزد چون او آمرزنده و مهربان و بخشاينده است .
54 -
وَ أَنِيبُوا إِلى رَبِّكُمْ وَ أَسْلِمُوا لَهُ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ الْعَذابُ ثُمَّ لا تُنْصَرُونَ .
بسوى خداى خود بازگرديد و او را گردن نهيد پيش از آنكه عذاب بشما آيد و آنگاه يارى از كس بشما نرسد !
55 -
وَ اتَّبِعُوا أَحْسَنَ ما أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ الْعَذابُ بَغْتَةً وَ أَنْتُمْ لا تَشْعُرُونَ .
و پىبريد و بپذيريد نيكوتر چيزى كه به شما از جانب پروردگارتان فرستاده شده ، پيش از اينكه عذاب ناگهانى بشما رسد و شما ندانيد و متوجّه نشويد .
56 -
أَنْ تَقُولَ نَفْسٌ يا حَسْرَتى عَلى ما فَرَّطْتُ فِي جَنْبِ اللَّهِ وَ إِنْ كُنْتُ لَمِنَ السَّاخِرِينَ .
پيش از آنكه هر تنى ( نفسى ) گويد : اى افسوس ، ( اى نفرينا ) و اى دريغا بر آن سستى كه در كار خدا كردم
هامش
( 1 ) گرچه تعبير عارفان راجع به واگذارى همه كارها به خداوند ، اساسا و در جاى خود درست است كه پيغمبر هم فرمود : با توكل زانوى اشتر ببند ! ليكن نه به اين معنى كه نعمتهاى خدا كه به ما ارزانى شده مانند چشم و گوش و دست و پا از كار و وظيفهء طبيعى و خدادادى بيندازيم و دست از سعى و عمل و تدبير بشوئيم و شتر را آزاد در بيابان رها كنيم ! در آن صورت نه تنها زيان دنيا و آخرت داريم بلكه نزد خداوند هم كه سپاس نعمت او را نداريم شرمساريم !