حرام شتابد ! از گناه نينديشد ! به طاعت كاهلى كند ! در خدمت خودپسندى آرد و رياى مردم جويد ! اين خوىها همه آنست كه بيم زوال ايمان است ! بنده آنگاه در صفت بندگى درست آيد كه خود را در خدمت مقصّر بيند تا خودپسندى ( عجب ) نيارد ، و دنيا را به چشم فنا بيند تا با وى نيارامد ، خلق را به چشم عجز نگرد ، تا از ريا ايمن گردد ، نفس را دشمن گيرد تا با وى موافقت نكند ، خويشتن را به حقيقت بنده داند تا پاى از بند بندگى بيرون ننهد ! چون اين صفات در وى موجود شد ، ثمرهء آن اين بود كه خداوند فرمود :
. . . لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا فِي هذِهِ الدُّنْيا حَسَنَةٌ .
چنين بندهء نيكوكارى ، در دنيا او را صحّت و عافيت باشد و ثناى نيكو و ذكر پسنديده ، نور دل افزوده ، سيماى صالحان يافته و در عقبى به اين منزلت و مرتبت رسيده كه :
سوره 39 آيه 20
20 -
لَهُمْ غُرَفٌ مِنْ فَوْقِها غُرَفٌ مَبْنِيَّةٌ .
آيه . بالاى هر طبقه از خانه طبقه ديگر و برتر است و آنان در غرفهها ايمن هستند ، مؤمن از خاك برخاسته ، و از شمار پرداخته ، و از دوزخ رسته و در بهشت امن نشسته ، از عذاب جدائى رسته و با وصال دوست پيوسته و به راحت آرميده . همه اكرام بيند نه اهانت ، همه عزّت بيند نه مذلّت ، همه جوانى بيند نه پيرى ! همه زندگى بيند نه مرگ ، همه شادى بيند نه اندوه ، همه رضا بيند نه سخط ، همه ديدار بيند نه حجاب !
. . . وَعْدَ اللَّهِ لا يُخْلِفُ اللَّهُ الْمِيعادَ .
خداوند به مؤمنان وعدهء بهشت داد و خلاف ندارد ، به توبهكاران وعدهء آمرزش داده و آنها را مىآمرزد و ترديد ندارد .
تفسير لفظى [ آيات 22 الى 32 ]
22 -
أَ فَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ فَهُوَ عَلى نُورٍ مِنْ رَبِّهِ فَوَيْلٌ لِلْقاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ مِنْ ذِكْرِ اللَّهِ أُولئِكَ فِي ضَلالٍ مُبِينٍ .
آيا كسى كه خداوند دل او را براى مسلمان شدن بازگذاشت تا او به روشنائى از خداوند خويش است ؟ ( مانند كسى است كه در تاريكى كفر است ؟ ) پس ويل و نفرين باد بر كسانى كه دلهاشان از ياد خداوند سخت و در تباهى است ! آنان در گمراهى آشكارا هستند .
23 -
اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتاباً مُتَشابِهاً مَثانِيَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ .
خداوند فروفرستاد نيكوترين سخن را ، نامهاى هموار مانند يكدگر ، ( دو تو دو تو ) دگرباره دگرباره ، كه پوست و موى تن كسانى كه از خداوند مىترسند مىلرزد !
ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمْ وَ قُلُوبُهُمْ إِلى ذِكْرِ اللَّهِ ذلِكَ هُدَى اللَّهِ يَهْدِي بِهِ مَنْ يَشاءُ وَ مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ هادٍ .
آنگاه پوستها و موىهاى ايشان ( كه به خدا اميدوارند ) بيار آمد و دلهاى آنان به ياد خدا نرم شود ، اين است رهنمونى خداوند كه راهنمائى مىكند هر كس را كه بخواهد و هركس كه خدا او را بيراه كرد ، او را راهنمائى نيست .
24 -
أَ فَمَنْ يَتَّقِي بِوَجْهِهِ سُوءَ الْعَذابِ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ قِيلَ لِلظَّالِمِينَ ذُوقُوا ما كُنْتُمْ تَكْسِبُونَ .
آيا كسى كه به روى خويش از آتش و از بد عذاب روز جزا مىپرهيزد ، ( مانند كسى است كه ايمن است ؟ ) و به ستمكاران گويند بچشيد پاداش آنچه را كه در دنيا كرديد !
25 -
كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَأَتاهُمُ الْعَذابُ مِنْ حَيْثُ لا يَشْعُرُونَ .
كسانى كه پيش از قوم تو بودند ( اى محمد ) پيغمبران را دروغ زن گرفتند تا به ايشان عذاب و كيفر از جائى رسيد كه ندانستند !