از آتش آفريدى و او را ( آدم ) از خاك آفريدى .
77 -
قالَ فَاخْرُجْ مِنْها فَإِنَّكَ رَجِيمٌ .
خداوند فرمود : از آسمان بيرون شو كه لغزيده و راندهاى !
78 -
وَ إِنَّ عَلَيْكَ لَعْنَتِي إِلى يَوْمِ الدِّينِ .
و نفرين ( لعنت ) من و راندن من تو راست تا روز شمار .
79 -
قالَ رَبِّ فَأَنْظِرْنِي إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ .
ابليس گفت : خدايا مرا مهلت ( درنگ ) ده تا روزى كه ايشان را برانگيزانند .
80 -
قالَ فَإِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِينَ .
خداوند فرمود : تو از درنگدادگانى ( مهلت دارى ! ) .
81 -
إِلى يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ .
تا روزى كه هنگام آن دانستنى است .
82 -
قالَ فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ .
ابليس گفت : به خدائى تو سوگند كه آنان را همگان اغوا ( بيراه ) كنم .
83 -
إِلَّا عِبادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ .
مگر بندگان يكتاشناس تو با دل پاك و خالص .
84 -
قالَ فَالْحَقُّ وَ الْحَقَّ أَقُولُ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنْكَ وَ مِمَّنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ أَجْمَعِينَ .
خداوند فرمود : حق است و من به راستى مىگويم و به حق ، كه دوزخ را از تو و از پيروان تو همگى پر خواهم كرد !
85 -
قُلْ ما أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَ ما أَنَا مِنَ الْمُتَكَلِّفِينَ .
بگو اى پيغمبر ، كه من از شما مزدى نمىخواهم و من از كسانى كه از خود چيزى مىسازند نيستم .
86 -
إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعالَمِينَ .
نيست اينكه من آوردم ( قرآن ) مگر يادى و سخنى جهانيان را .
87 -
وَ لَتَعْلَمُنَّ نَبَأَهُ بَعْدَ حِينٍ .
و خبر آن را بعد از هنگامى خواهيد دانست .
تفسير ادبى و عرفانى
سوره 38 آيه 67
67 -
قُلْ هُوَ نَبَأٌ عَظِيمٌ .
اين خبر عظيم به يك گفتار ، اشاره به نبوّت محمّد ( ص ) است كه خبر پيغمبرى او خبرى عظيم است و شأن شأنى جليل و شما از آن غافليد ! و از جمال او روى گردانيده و ندانيد كه چه گم كردهايد ! و از چه واماندهايد ؟ مهترى كه در عالم ، خود دو كلمه است : لا إله الّا للّه محمّد رسول اللّه كه يك كلمه اللّه و كلمهء ديگر محمّد است ، چنان كه :
فرمان آمد كه : اى محمّد ، تو در حضرت خود ثناى ما مىگوى ، و ما در حضرت خود ثناى تو مىگوئيم :
اى محمّد ، تو مىگوئى خدا يكى است ، ما مىگوئيم محمّد فرستاده خدا است !
حشمت نوح و جاه خليل و كرامت كليم در برابر درياى رسالت محمّد قطرهايست ! و اگر ابراهيم و موسى و عيسى در زمان رسالت محمّد زنده بودند ، كار جاروب خدمت محمد كه بلال و عمار برداشتند آنها برمىداشتند !
به گفتار ديگر : اين خبر عظيم سه چيز است : هول مرگ ، و حساب قيامت و آتش دوزخ ! مسكين فرزند آدم ، او را عقبههاى عظيم در پيش است و از آنچه در گمانها افتد بيش است ! اما اين بيچاره مسكين در عشق دنيا چنان غرقهء موج غفلت شده كه نه از سابقهء خود مىانديشد و نه از خاتمهء كار مىترسد !