خودمان نكوئى افزون داريم ( گفتيم ) اى كوهها ، در ستايش خدا با داود همصدا شويد و آن را برگردانيد ! و مرغ را گفتيم با داود ستايش بازگوئيد ، و آهن براى او نرم كرديم ( كه هرچه بخواهد به آسانى بسازد ) .
11 -
أَنِ اعْمَلْ سابِغاتٍ وَ قَدِّرْ فِي السَّرْدِ وَ اعْمَلُوا صالِحاً إِنِّي بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ .
گفتيم :
كه از آهن زرهها بساز و اندازهء ميخ بر حلقه زدن را نگاه دار ، و ( اى مردم ) كار نيكو كنيد كه من به آنچه مىكنيد بيناام .
تفسير ادبى و عرفانى
سوره 34 آيه 0
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ .
امير المؤمنين على ( ع ) گفت : بسم الله ( بنام خدا ) گشادگى بستگيها است ، آسانكنندهء دشواريها است ، دوركنندهء بديها است ، آرام دلها ، و داروى دردها ، و شستن غمها است .
پير طريقت گفت : اى جوانمرد ، امروز كه از هجران ترسانى و از نهيب قيامت لرزانى ، پيدا بود كه شنيدن نام و نشان حق چند توانى ! باش تا فردا از هجران ايمن شوى و عقبهء پل صراط بازگذارى ، از بلاى دنيا جسته و از هواى نفس و شيطان بازرسته و در روضهء رضوان بر تخت بخت نشسته ، فرشته به خدمت ايستاده ، بنده را روز شادى آن روز است كه آن روز روز طوبى و حسنى است .
سوره 34 آيه 1
1 -
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ .
آيه . ستايش نيكو و ثناى بسزا مر خداوندى را كه آسمانها و زمين نشانههاى قدرت اوست ، و شواهد شريعت اشارتهاى او است و معاهد حقيقت بشارتهاى او ، قديم ازلى نام و صفات او است ، خداوندى كه مصنوعات آسمان و زمين از قدرت او نشان است و مخلوقات و محدّثات از حكمت او بيان است و موجودات و معلومات بر وجود او برهان است .
. . . وَ لَهُ الْحَمْدُ فِي الْآخِرَةِ وَ هُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ .
حمد و شكر در دو جهان مر او راست كه خلق را به فضل خويش به وجود آورد و آنان را جامهء فطرت پوشانيد و به لطف خويش آنان را روزى داد و از بلاها نگاه داشت ، و طاعت با تقصير را پذيرفت ! و به يك عذر از ايشان ، همه بزهها و گناهها را بخشود ، و توفيق طاعت ارزانى داشت ، و از معصيت عصمت كرامت كرد و راه به ايمان نمود و دل را به معرفت بياراست و از كيفر نگه داشت ، و چون بندگان از گزار شكر اين نعمتها عاجز آمدند ! فضل و كرم خود شامل حال آنان كرد و لسان لطف را نيابت اين عاجزان و مفلسان داد و خود را حمد گفت . و در قرآن چندين آيه حمد است كه خداى تعالى حمد خود گفته است .
لطيفه : اين همه نيابت از بندگان در شكر نعمتها نشان دوستى است زيرا در راه محبّت ، از دوست نيابت كردن شرط دوستى است !
چنان كه خداوند فرمود : بندهء من ، اين نعمتها كه به تو دادم بىتو دادم ! و اين قسمتها كه كردم بىتو كردم و بىتو حمد آوردم و به حكم دوستى تو را نيابت داشتم تا بدانى كه دوست مهربانت منم ، و لطيف و كريم و رحيم بندگان منم !
سوره 34 آيه 2
2 -
يَعْلَمُ ما يَلِجُ فِي الْأَرْضِ وَ ما يَخْرُجُ مِنْها وَ ما يَنْزِلُ مِنَ السَّماءِ وَ ما يَعْرُجُ فِيها .
آيه . خداوند مىداند آنچه در زمين فروشود : از آب باران ، تن مردگان ، تخمكارى كشاورزان و آنچه از آن بيرون آيد :
از گياهان و آب چشمهساران و درختان و جنبندگان و مردگان كه روز حشر از زمين بيرون آيند و ( مىداند ) آنچه از زمين به آسمان بالا رود : از فرشتگان كه كارهاى بندگان به آسمان مىبرند و همچنين آگاه از تسبيح و تهليل مؤمنان و دوستان و از