اگر جان تسليم كنم راه تمام نارفته ماند ! فرشته گفت : تو ماندهء عمر را بدادى ! لاجرم راه تمام رفته باشد ! آدم گفت :
من پدرم و مرا به عمر نياز است از بخشش برگردم ! چون بىعمر راه نتوان پيمود ! چون مدت تمام به سر آمد عزرائيل گفت : اى آدم جان تسليم كن ! گفت : به تو تسليم نكنم كه تو ننهادهاى تا تو بردارى ! آن روز كه جلال نفخ روح خداوندى « 1 » در قالب ما آمد تو كجا بودى ؟ امروز اگر آنكه داده باز مىخواهد تو چهكارهاى ؟ خداوند فرمود : اى آدم ، ستيز و جنگ مكن ! و عزرائيل تو هم دور شو ! و زحمت مدار ، اى جان پاك به لطف من آرميده و به مهر من آسوده باش و بسوى من بازگرد ! « 2 » آنگاه جان به جان آفرين تسليم كرد .
تفسير لفظى [ آيات 16 الى 30 ]
16 -
تَتَجافى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفاً وَ طَمَعاً وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ .
باز مىخيزد پهلوهاى ايشان از خواب ، درحالىكه خداى خويش را از جهت بيم و اميد مىخوانند و از آنچه ايشان را روزى داديم انفاق ( و خيرات ) مىكنند .
17 -
فَلا تَعْلَمُ نَفْسٌ ما أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ جَزاءً بِما كانُوا يَعْمَلُونَ .
پس هيچكس نداند آنچه را كه از روشنائى چشم به پاداش آنچه كه مىكردند از ايشان پوشيده و پنهان داشتهاند .
18 -
أَ فَمَنْ كانَ مُؤْمِناً كَمَنْ كانَ فاسِقاً لا يَسْتَوُونَ .
آيا پس كسى كه ايمان دارد مانند كسى است كه از فرمانبردارى بيرون است ؟ نه ، اين دو باهم مساوى نيستند .
19 -
أَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ فَلَهُمْ جَنَّاتُ الْمَأْوى نُزُلًا بِما كانُوا يَعْمَلُونَ
امّا كسانى كه گرويدند و كارهاى نيكو كردند ، آنان راست بهشتهاى جاويدان جايگاه ، به پاداش آنچه كردهاند .
20 -
وَ أَمَّا الَّذِينَ فَسَقُوا فَمَأْواهُمُ النَّارُ كُلَّما أَرادُوا أَنْ يَخْرُجُوا مِنْها أُعِيدُوا فِيها وَ قِيلَ لَهُمْ ذُوقُوا عَذابَ النَّارِ الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ .
و امّا آنها كه از فرمان بيرون شدند ( فاسقان و كافران ) برگشت گاهشان آتش است كه چون خواهند از آن بيرون شوند به آتش برگردانده مىشوند و به آنها مىگويند بچشيد عذاب آتش را كه شما آن را دروغ مىپنداشتيد !
21 -
وَ لَنُذِيقَنَّهُمْ مِنَ الْعَذابِ الْأَدْنى دُونَ الْعَذابِ الْأَكْبَرِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ .
هرآينه ما به آنها از عذاب كهين ( كوچكتر ) اين جهانى مىچشانيم فرود از عذاب مهين ( بزرگتر ) تا مگر بازگردند !
22 -
وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ ذُكِّرَ بِآياتِ رَبِّهِ ثُمَّ أَعْرَضَ عَنْها إِنَّا مِنَ الْمُجْرِمِينَ مُنْتَقِمُونَ
كيست ستمكارتر از آنكه او را به سخنان پروردگارش پند دهند و او از آن روى گرداند ؟ همانا ، ما از ناگرويدگان ( گناهكاران ) كين گشائيم و انتقام كشيم ! .
23 -
وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ فَلا تَكُنْ فِي مِرْيَةٍ مِنْ لِقائِهِ وَ جَعَلْناهُ هُدىً لِبَنِي إِسْرائِيلَ .
ما به موسى تورات داديم ، پس بنگر ( اى محمّد ) كه در ديدار او شكّ نداشته باشى ( پيغمبر در شب معراج او را ديد ) و ما آن كتاب را راهنماى بنى اسرائيل قرار داديم .
هامش
( 1 ) اشاره به آيهءوَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي *است .
( 2 ) اشاره به آيهءيا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً .