ايشان به ايمان ، نه كار تو است و نه در دست تو !
پير طريقت گفت : كار نه آن دارد كه از كسى كسل آيد و از كسى عمل ، كار آن دارد كه ناشايسته آمد در ازل ، ابليس كه او را مهتر مهجوران گويند ، چندين سال در كارگاه عمل بود ، اهل ملكوت همه طبل دولت او مىزدند ! و ندانستند كه در كارگاه ازل او را جامه ديگرگون يافتهاند در كارگاه عمل او ديبا و مقراض همىديدند ، ولى از كارگاه ازل ، او را خود گليم سياه آمد !
اين قصه نه زان روى سياه آمده است * كين رنگ گليم ما سياه آمده است !
سوره 28 آيه 68
68 -
وَ رَبُّكَ يَخْلُقُ ما يَشاءُ وَ يَخْتارُ ما كانَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ .
آيه . خداوند فرمود : ( اى محمّد ) ، اگر سعادت هدايت به اختيار تو بودى ، تا از ابو طالب سر نيامدى و فراغت نيافتى ، بسراغ بلال و صهيب و سلمان نرفتى ! لكن اراده ارادهء ما است و اختيار اختيار ما ، ( اى محمّد ) بدانكه آدمى را اختيار نيست ! اختيار كسى تواند كه او را ملك بود و آدمى بنده است و بنده را ملك نيست ، آن ملك كه او را شرع اثبات كرد آن ملك مجازى است و عاريتى و زود زوال ، و ملك حقيقى را زوال نيست .
خداوند ، عالم را بيافريد و آنچه خواست از ميان آن برگزيد ، فرشتگان را بيافريد و از ميان آنان جبرئيل ، ميكائيل ، اسرافيل و عزرائيل را برگزيد . آدم و آدميان را آفريد و از ايشان پيمبران را برگزيد و از ميان آنها خليل و كليم و عيسى و محمّد را برگزيد ، بسيط زمين را بيافريد و آز آن مكّه زادگاه محمّد و مدينه ، شهر محمّد را برگزيد ، روزها را آفريد و از ميان آنها آدينه را برگزيد كه روز اجابت دعا است ، و روز عرفه را برگزيد كه روز مباهات است و روز عيد برگزيد ، و شبها آفريد و شب برات را برگزيد و شب قدر را برگزيد كه فرشتگان به روى زمين ، رحمت نثار كنند . و از كوهها كوه جودى را برگزيد تا تكيهگاه كشتى نوح شد ، و كوه طور را آفريد تا در آنجا موسى به مناجات حق رسيد ! و غار حرا را برگزيد تا مصطفى در آنجا بعثت يافت ، نفس آدمى را بيافريد و از ميان آن دل و زبان برگزيد ! كه دل محل نور معرفت و زبان جاى كلمهء شهادت است . و كتابها را آفريد و از ميان آنها تورات و زبور و انجيل و قرآن را برگزيد .
تفسير لفظى [ آيات 76 الى 88 ]
76 -
إِنَّ قارُونَ كانَ مِنْ قَوْمِ مُوسى فَبَغى عَلَيْهِمْ وَ آتَيْناهُ مِنَ الْكُنُوزِ ما إِنَّ مَفاتِحَهُ لَتَنُوأُ بِالْعُصْبَةِ أُولِي الْقُوَّةِ إِذْ قالَ لَهُ قَوْمُهُ لا تَفْرَحْ إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْفَرِحِينَ .
قارون خويش موسى بود و در سركشى به آنها افزونى جست ، و آنقدر دارائى و گنج داشت چندانكه كليدهاى گنجهاى او ، گروهى از مردم نيرومند بواسطهء سنگينى حمل مىكردند ! هنگامى كه خويش او با ايمان به او گفت : ( به آنچه دارى از جهاد ) شاد مباش كه خداوند شادمانان به اين جهان را دوست ندارد .
77 -
وَ ابْتَغِ فِيما آتاكَ اللَّهُ الدَّارَ الْآخِرَةَ وَ لا تَنْسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيا وَ أَحْسِنْ كَما أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَيْكَ وَ لا تَبْغِ الْفَسادَ فِي الْأَرْضِ إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ .
( نيز قوم او را گفتند ) از آنچه خدا به تو داده ، سراى آن جهانى را بخواه و بجوى ، و بهرهء زندگانى خود را در اين جهان هم مگذار و فراموش مكن . و با مردم نيكوئى كن همچنانكه خداوند با تو نيكوئى كرده ، و در زمين تباهكارى مجوى كه خداوند