و فضل او جوئيد تا مگر بر اين دو نعمت سپاس گزاريد .
74 -
وَ يَوْمَ يُنادِيهِمْ فَيَقُولُ أَيْنَ شُرَكائِيَ الَّذِينَ كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ .
آن روز كه خداوند آنان را بخواند پس گويد : كجا هستند شريكان من كه شما به دروغ مىپنداشتيد ؟
75 -
وَ نَزَعْنا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيداً فَقُلْنا هاتُوا بُرْهانَكُمْ .
از هر امّتى گواهى بيرون آورديم ( در روز جزا ) پس گفتيم برهان و دليل خود را بياوريد
فَعَلِمُوا أَنَّ الْحَقَّ لِلَّهِ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ
پس آنان دانستند كه حق خداى يگانه راست ، و از آنها آنچه به دروغ انباز مىخوانند گم گردد .
تفسير ادبى و عرفانى
سوره 28 آيه 46
46 -
وَ ما كُنْتَ بِجانِبِ الطُّورِ .
آيه . اى سيد عالم ، اى مهتر ذريّت آدم ، اى ناشر اعلام رسالت ، اى مؤيّد اركان هدايت ، اى كاشف اسرار ولايت ، تو بر جانب غربى كوه طور نبودى كه ما با موسى سخن گفتيم و حديث تو كرديم و كمال عزّ و شرف و جاه تو و امّت تو نموديم و گفتيم اى موسى اگر مىخواهى به نزد ما رفعت و قربت يا بى ، پيغمبر آخر زمان را درود بسيار ده و نام و ذكر او بسيار گوى ، كه وى برگزيدهء ما است ، نواختهء لطف ما است ، عارف به تعريف ما ، نازنده به وصال ما است ، او روضهء جود است و سرو باغ وجود ، مايهء حسن جهان و مقصود از آفرينش جهانيان .
پير طريقت اينجا سخنى نغز گفته : الهى ، از كجا بازيابم من آن روزى كه تو مرا بودى ؟ و من نبودم ، تا بدان روز نرسم ميان آتش و دودم ، اگر به گيتى آن روز يابم پرسودم ، و ربود خود را دريابم ، به نبود خود خشنودم !
46 -
وَ ما كُنْتَ بِجانِبِ الطُّورِ إِذْ نادَيْنا .
آيه . ( اى محمّد ) تو بر جانب طور نبودى كه امّت تو را از صلب پدران برخوانديم ! و سبب آن بود كه موسى گفت : بار خدايا ، من در تورات صفت و سيرت امّتى را مىخوانم كه سخت آراسته و پيراسته و به خصال پسنديده ستوده ، اينان امّت كدام پيغمبرند ؟ خداوند فرمود : آنان امّت محمّدند ، موسى گفت : بار الها ، مىخواهم ايشان را ببينم ، فرمان آمد كه امروز روز ظهور ايشان نيست ، اگر خواهى آواز ايشان تو را بشنوانم ؟ آنگاه خداوند امّت احمد را از صلبهاى پدران بخواند و آنان جواب دادند و موسى بشنيد ! سخنان خداوند به موسى : در خبر است كه موسى سخن خدا را شنيد كه فرمود : خدائى جز من نيست موسى چون اين ندا شنيد به سجده افتاد ، ندا آمد سر بردار اى موسى بن عمران ، موسى سر بلند كرد خداوند فرمود : اى موسى ، اگر بخواهى در سايهء عرش من باشى آن روز كه سايهاى جز سايهء من نيست ! پس يتيمان را پدرى مهربان و بيوهزنان را شوهرى دلناگران باش ، اى موسى رحم كن تا رحم يا بى - همان گونه كه مىدهى مىگيرى - اى موسى هركس در قيامت به ديدار من آيد و منكر پيغمبرى محمّد باشد ، هرچند ابراهيم خليل من و موسى كليم من باشد ! او را به آتش دوزخ مىسوزانم !
سوره 28 آيه 56
56 -
إِنَّكَ لا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ .
آيه . توفيق سعادت و تحقيق هدايت از خصائص ربوبيّت است و بشريّت را بدان راه نيست و جز جلال احديّت بدين صفت سزاوار نه ! ( اى محمّد ) ، تو را شرف نبوّت است و منزلت رسالت و جمال سفارت مقام محمود و حوض مورود ، خاتم پيمبران ، سيّد مرسلان ، شفيع مذنبان ، شمع زمين و آسمان ، عنان مركبت از آسمانها برگذشته و ساحت عرش مجيد جاى تو ساخته . امّا ، هدايت بندگان و راهنمائى