و در آن سجدهگاهها ، بامدادها و شبانگاهها نماز مىگزارند و خدا را سپاس مىگويند .
37 -
رِجالٌ لا تُلْهِيهِمْ تِجارَةٌ وَ لا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ إِقامِ الصَّلاةِ وَ إِيتاءِ الزَّكاةِ يَخافُونَ يَوْماً تَتَقَلَّبُ فِيهِ الْقُلُوبُ وَ الْأَبْصارُ .
( در آن خانهها مردانى ) نماز گزارند كه بازرگانى و دادوستد آنها را از ياد خدا باز ندارد ، و از بر پا كردن نماز و دادن زكات مشغول ندارد ! و روزى را مىترسند كه دلها و چشمها در آن روز همواره دگرگون مىگردد ! ( و دل ديده آنان آرامى نيابد ) .
38 -
لِيَجْزِيَهُمُ اللَّهُ أَحْسَنَ ما عَمِلُوا وَ يَزِيدَهُمْ مِنْ فَضْلِهِ وَ اللَّهُ يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ .
تا خداوند آنان را به نيكوترين عملى كه كردند پاداش دهد و از فضل خود بر آنها بيفزايد و خدا هركه را خواهد روزى بىشمار دهد .
39 -
وَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَعْمالُهُمْ كَسَرابٍ بِقِيعَةٍ يَحْسَبُهُ الظَّمْآنُ ماءً حَتَّى إِذا جاءَهُ لَمْ يَجِدْهُ شَيْئاً وَ وَجَدَ اللَّهَ عِنْدَهُ فَوَفَّاهُ حِسابَهُ وَ اللَّهُ سَرِيعُ الْحِسابِ .
آنان كه كافر شدند ، كارهاشان مانند گورانى ( شورهء آبنما ) در هامون است كه آدم تشنه آن را آب پندارد و چون نزديك آيد چيزى نيابد و آنگاه خدا را نزديك خويش يابد كه حساب كارهاى او را با پاداش تمام دهد ، كه خداوند تند حساب است .
40 -
أَوْ كَظُلُماتٍ فِي بَحْرٍ لُجِّيٍّ يَغْشاهُ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ سَحابٌ ظُلُماتٌ بَعْضُها فَوْقَ بَعْضٍ إِذا أَخْرَجَ يَدَهُ لَمْ يَكَدْ يَراها وَ مَنْ لَمْ يَجْعَلِ اللَّهُ لَهُ نُوراً فَما لَهُ مِنْ نُورٍ .
يا كردار ايشان مانند تاريكيهائى است در درياى ژرف كه موجى آن را پوشيده و بر روى آن موج ديگر است كه بالاى آن موج ميغ است ، تاريكيها بر زبر يكدگر ، كه اگر كسى كه در آن تاريكيها است دستهاى خود را از جامه بيرون آرد نتواند كه دستهاى خود را از زيادى تاريكى ببيند ! و هركس را كه خداوند در دل روشنائى ننهاده ، او را روشنائى دل نيست .
41 -
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُسَبِّحُ لَهُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الطَّيْرُ صَافَّاتٍ كُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلاتَهُ وَ تَسْبِيحَهُ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ بِما يَفْعَلُونَ .
« 1 » نه بينى و نمىدانى كه هركس در آسمانها و زمين است خداوند را مىستايد و پرندگان بالهاى خود را ميان آسمان و زمين مىگسترند و همگى نماز و سپاس خود را مىدانند و مىگزارند و خداوند به آنچه مىكنند دانا است .
42 -
وَ لِلَّهِ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ إِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ .
خدا راست پادشاهى آسمانها و زمين و بازگشت همگان بسوى او است .
تفسير ادبى و عرفانى
سوره 24 آيه 35
35 -
اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ .
آيه . خداوند روشنكنندهء آسمانها و زمين است ، بر مؤمنان مصوّر اشباح است و منوّر ارواح ، همه نورها از اوست بعضى آشكار و پيدا ، برخى پنهان و ناپيدا ، نور آشكار مانند نور آفتاب و ماه گرچه روشن است ، ليكن تابع نور پنهان است ، نور آفتاب و ماه اگرچه روشن است ليكن آن را روزى كسوف و خسوف باشد و فرداى قيامت تيره و تاريك باشند ! ولى آفتاب معرفت و نور توحيد كه از مطلع دلهاى مؤمنان سر زند
هامش
( 1 ) اين آية و آياتى ديگر نظير اين ، نويد مىدهد و مىنمايد كه در آسمانها مردمانى هستند و بندگان خدا منحصر در زمين نيست و مؤيد اين نظر آنست كه آسمانها به لفظ جمع و زمين به لفظ مفرد آورده است !