ذو النون مصرى عارف بزرگ قرن سوّم هجرى گفت : روزى در كنار رود نيل جامه مىشستم عقربى ديدم كه در كنار آب بر پشت غوكى نشست و از نيل بگذشت ، من در شگفت شدم و بدان سوى نيل رفتم ديدم غوك عقرب را بر زمين نهاد و در آب شد ! عقرب رفت تا به درختى بزرگ رسيد ، ديدم زير درخت جوانى مست و خراب افتاده و خوابش برده ، پيش خود گفتم سبحان اللّه ! همين ساعت آن جوان را هلاك خواهد كرد ! در اين انديشه بودم كه ناگاه مارى بزرگ از گوشهاى به در آمد و رو به جوان رفت تا او را هلاك كند ! كه ناگاه عقرب بر پشت مار جست و دماغ او را نيش بزد و بكشت ! و از آنجا به كنار آب برگشت ، باز همان غوك آمد و او را بر پشت خود سوار كرد و بساحل رسانيد ! و آن جوان هنوز در خواب بود ! من او را آواز دادم كه اى غافل ! چه خوابيدهاى كه خداوند تو را از هلاكت نجات داد ! آن جوان چون بيدار شد و آن حال را بديد و داستان را بشنيد ، از درون دل وى ، دردى و اندوهى سر برزد و خوش بناليد و رو سوى آسمان كرد و بناى زارى نهاد و گفت : بار خدايا ، پروردگارا ، اين رفتار تو بود با كسى كه گناه كرد . پس به عزت و بزرگى تو سوگند كه من از اين پس گناه نكنم تا به لقاء تو رسم ! و از آن ساعت جامهء غفلت و بطالت را كند و جامهء عفت و اطاعت و خير و احسان پوشيد ! تا سرانجام جان به جان آفرين تسليم كرد !
سورهء - 23 - مؤمنون - ( مكى ) 118 آيه
تفسير لفظى [ آيات 1 الى 16 ]
جزو هجدهم :
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ .
بنام خداوند بخشندهء مهربان .
1 -
قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ .
به يقين مؤمنان رستگار شدند .
2 -
الَّذِينَ هُمْ فِي صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ .
همان مؤمنانى كه در نماز خويش خاشعند و آرميدگانند .
3 -
وَ الَّذِينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ .
و كسانى كه از نابكارى و كارهاى بيهوده روى برمىگردانند و دورى مىكنند .
4 -
وَ الَّذِينَ هُمْ لِلزَّكاةِ فاعِلُونَ .
و آنها كه زكات مال خويش مىدهند .
5 -
وَ الَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حافِظُونَ .
و آنها كه ناموس خود را نگاه مىدارند .
6 -
إِلَّا عَلى أَزْواجِهِمْ أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ .
مگر بر همسرهاى خويش يا بردگان و كنيزان خويش كه آنها شايستهء ملامت و سرزنش نيستند .
7 -
فَمَنِ ابْتَغى وَراءَ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ العادُونَ .
هركس جز آنچه گفته شد جويد و پيروى كند ، آنان از تجاوزكنندگان و از اندازه به در روندگانند .
8 -
وَ الَّذِينَ هُمْ لِأَماناتِهِمْ وَ عَهْدِهِمْ راعُونَ .
و كسانى كه امانتها و عهدها را رعايت مىكنند « 1 » .
9 -
وَ الَّذِينَ هُمْ عَلى صَلَواتِهِمْ يُحافِظُونَ .
و آنها كه بر هنگام نماز خويش نگاهبان و بر ايستادگانند .
10 -
أُولئِكَ هُمُ الْوارِثُونَ .
آنانند كه وارث بهشت برينند .
هامش
( 1 ) بدانكه سخنان محرمانه هم امانت است و زن نزد مرد امانت است ! بايد هر دو را رعايت كرد ، امر و نهى الهى عهد با بندگان است ، وعده و ذمه و قول و قرار و نذر و شرط همه برعهده است و بايد آنها را رعايت و نگاهدارى كرد كه امانت بشمار است .