زيتونى كه در ان جوشانيده باشند تا مهرا شده باشد رافع آثار جلد و كچلي و حكه و داء الثعلب و قوبا العين اكتحال آن جالي بياض عين و تدهين بدان رويانندهء موى در داء الثعلب و جالي وضح و كلف و نمش و قوبا و مسمن بدن پيه و كوشت آن و ماليدن پيه آن به قوت باعث عظم قضيب و طلاى خاكستر آن باعث بىحسي عضو بدل پيه آن پيه سقنقور است
* فصل الواو مع السين المهملة *
* وسخ *
بفتح واو و سين و خاء معجمه بفارسي چرك و بهندى ميل نامند
* ماهيت ان
معروف است كه فضلات متجلبهء خارجه از مسامات بدن حيوان است و هر بدني كه فضول رطبهء لطيفه در ان زياده باشد چرك آن نيز زياده مىباشد و از مطلق آن مراد چرك بدن انسان است
* طبيعت ان
كرم و خشك و بحسب امزجه و اغذيه و اعضاء و بلد مختلف مىباشد آنچه قريب بناخنها است كرمي و خشكي آن زياده است
* افعال و خواص ان
طلاى چرك كوش جهت شقاق لب و كزيدن افعى و آشاميدن آن مورث بيهوشي و استسقا و قاتل كفتهاند و طلاى چرك بدن با بعضى ادهان مناسبه جهت بواسير و شقاق لب و مقعده و داخس و با موم روغن جهت تحليل اورام پستان و نفاطات و جوششها و ذرور خشك سائيدهء آن جهت نشف قروح وسخه و باندك جلا السموم ضماد آن جهت نهش افعى و بدستور چرك كوش انسان زيرا كه اقوى در تاثير از سائر اوساخ بدن است و وسخ ابدان مصارعين يعنى چرك ابدان كشتيكيران و آن دو قسم مىباشد يكى آنست كه در ابدان ايشان بسبب ماليدن روغن و غبار جمع مىكردد و دوم آنست كه بر ديوار زورخانه مجتمع مىشود و هر دو منضج و محلل و جالي باعتدالاند و طلا كردن آن جهت قروح مشائخ وسخه و عرق النسا و با مراهم جهت تحجر زخم نافع است
* وسخ الكواير *
بفتح كاف و واو و الف و ياء مثناة تحتانيه و راء مهمله
* ماهيت ان
چركي است كه يافته مىشود در كوائر نحل يعنى خانهاى زنبور عسل و آن غير عكبر است كه بفارسي بر موم نامند و بقول بغدادى و بقول صاحب تحفه بر موم است و بهترين آن مائل بسرخي و نرم و خوشبوى آنست و شيخ الرئيس كفته بهترين آن سبز آنست
* طبيعت ان
كرم و خشك تا آخر دوم
* افعال و خواص ان
لطيف و جالي و جاذب و محلل اورام و بخور آن جهت سرفهء مزمن و طلاى آن جالي قوبا و جاذب پيكان و خار از باطن و در جبر كسر و ضربه و سقطه قائم مقام موميائي است و وسخ الحمام جهت نفاطات نافع و مانند وسخ مصارعين است
* فصل الواو مع الشين المعجمة *
* وشق *
بفتح واو و شين و قاف لغت فارسي است
* ماهيت ان
پوستين حيوانى است از سك بزركتر و از پلنك كوچكتر و در رنك و شكل مانند آن و فربه و دنبال آن از يك شبر كمتر و در تنكابن آن را پلنك تومول نامند و كفتهاند شبيه بروباه است و در تركستان بهم مىرسد و كفتهاند برى است و بحرى نيز كفتهاند و تخم در خشكي مىكذارد و اصلي ندارد
* طبيعت ان
در آخر سوم كرم و خشك
* افعال و خواص آن
محلل رياح و جهت فالج و كزاز و رعشه و پوشيدن پوستين آن عظيم النفع است از براى امراض مذكوره و مسخن بسيار و زائل كنندهء بلغم و مقوى كرده و باه و معين بران و مصلح حال كرده و مثانه و ظهر بارد و مداومت لباس و افتراش و جلوس بر ان جهت بواسير و نقرس مجرب و جهت مبرودين و مشائخ نافع و مضر محرورين و شاربان خمر و مرقق جلد و مهيا كردانندهء آن از براى قبول آفات از سرما و ذرور موى سوختهء آن جهت جراحات مزمنه نافع است
* وشيج *
بفتح واو و كسر شين و سكون يا و جيم بفارسي آن را ليمودارو نامند
* ماهيت ان
نباتى است معروف ميان