* ورد ابيض برى
* ماهيت ان
بزركتر از نسرين و غير مضاعف است و پنج برك و بركهاى آن سفيد و بزركتر از بستاني و در وسط آن زيرهء زردرنك و تندبو و درخت آن بزركتر از نسرين *
* ورد احمر برى
* ماهيت ان
كل درخت دليك است و سرخ غير مضاعف *
* ورد احمر بستانى *
بفارسي كل سرخ نامند
* ماهيت ان
معروف و در اكثر بلاد مىشود بهترين آن براى عطر كرفتن بزرك و رنكين بسيار خوشبوى تلخ طعم با اندك شيرين آنست و براى تداوى غنچه تمام ناشكفتهء آن زيرا كه قوت قبض اين زياده است و در اكثر بلاد مانند هند و بنكاله تا هر سال قبل از موسم كل آنكه اواخر دلو و اوايل حوت است آن را قلم نكنند و در پاى آن ماهى كنديده و خاكي سفيدى كه آن را كلي نامند و غير آن از مصالح ندهند و آب بارى و ترتيب نكنند كل نمىدهد
* طبيعت ان
مركب القوى با جوهر مائى و ارضي و نزد اكثرى در اول سرد و در دوم خشك و جمعى كرم و تر كفته و بعضى معتدل دانستهاند با قوت قابضه و خشك آن را قبض زياده و تلخي كمتر و قزشي كفته ورد يابس نسبت برطب آن ميل بسردى دارد
* افعال و خواص ان
مقوى قوى و ارواح و مفرح و ملطف و جالى و مسهل و مسكن صفرا و بلغم رقيق و قابض خصوص خشك آن و قبض غنچهء خشك آن زياده و با حرافت و تلخي و قبض و اندك شيرينى و چون خشك كردد تلخى و شيرينى آن زائل كردد و تازهء آن مسهل چون بيست درم آن را بياشامند اعضاء الراس قطور عصارهء آن جهت درد سر و چشم و كوش حار و قطور طبيخ خشك آن جهت غلظت اجفان و ضماد تازهء آن جهت درد سر و مضمضه بطبيخ آن جهت تقويت دندان و لثه و بدستور سنون آن و ذرور خشك آن رافع قلاع دهان و نيز مضمضه و غرغرهء آن با عدس و كافور و بوئيدن آن مقوى دل و دماغ در ضعيفان باعث هيجان عطسه و زكام و نزله و ماشرى و در بعضى مسكن آنها مصلح آن كافور در محرور المزاج اعضاء الصدر و الغذاء و النفض آشاميدن آن جهت تقويت قلب و رئه و معده و جكر و كرده و امعا و رحم و مقعده و رفع نفث الدم و آشاميدن آب آن رافع خفقان حار و غشي و ضعف قلب و اعضاى مذكوره و حابس اسهالات حاره خصوص غنچهء عفص آن و كويند ده درم غنچهء تازهء آن ده مجلس عمل مىكند و ضماد آن جهت تحليل اورام مراق و تجفيف رطوبات معده و تقويت آن و ضماد تازهء آن جهت ورم مقعده و احتقان بطبيخ آن جهت قروح امعا و ذرور خشك آن جهت رفع سيلان رحم و بدبوئى آن باعث خوشبو و تنكي آن الحمى سه درهم آن مسكن حرارت تپ ربع القروح و الجروح و الاورام ذرور خشك آن جهت رفع جوششها و التيام زخمها و قلاع و زخم آبله و خشك نمودن دانهاى آن و ضماد تازهء آن جهت ثآليل و سحج جلد كه بسبب حركت بهمرسيده باشد و رويانيدن كوشت تازه بر زخمهاى عميق و تحليل اورام حاره و شكستكي اعضا الزينة طلاى آن در حمام جهت رفع بدبوئي عرق و ضماد تازهء آن جهت اخراج خار و پيكان از بدن و حزاز و در زير بغل و كنج ران جهت بدبوئي و التيام جروح و قروح آن و بدستور ذرور آن با برك مورد جهت قطع عرق مضر باه و مورث تشنكي و مصلح آن حب الزلم و انيسون مقدار شربت از تازهء آن تا ده درهم و از خشك آن تا چهار درهم و از آب آن تا هشت درهم بدل آن بنفشه به وزن آن و ربع آن مرزنجوش و عصارهء برك كل تازهء آنكه در سايه خشك نموده باشند جهت غلظت اجفان و نفث الدم و رفع رطوبات و بلت معده مفيد و قبض و يبس آن زياده از غنچه و برك آن و آشاميدن سفوف اقماع آن حابس نفث الدم و قابض بطن زرورد يعنى دانهاى ريزه كه در وسط كل آن مىباشد
* طبيعت ان
در دوم كرم و خشك
* افعال و خواص ان
آشاميدن دو درهم آن با آب رافع نفث الدم و نزف الدم و اسهال عسر العلاج خصوص كه با اقماع آن بسايند و حمول آن