حبوب ترتيب دهند و آن مقدار نكذارند كه به جوش آيد و مسكر كردد و چون مدتى بكذارند كه به جوش آيد و مسكر كردد آن هنكام آن را مضغ نامند و از جملهء انبذه است
* طبيعت مطلق آن
كرم و خشك
* افعال و خواص آن
جملهء آن محرق خون و مضعف دماغ و مكدر حواس و مولد سودا و سوداوى مزجان و صاحبان اورام سوداويه و طحال را مضر و دستور صنعت آن نزد متقدمين آنست كه هرچه از زبيب و خرما و سنجد و سائر ميوها و يا بسر يعنى غورهء خرما سازند بايد كه آن را در دو مثل آن آب يكشبانهروز بخيسانند پس بجوشانند تا ثلث آن برود پس در ظرفى كرده سر آن را محكم بسته تا پنج شش ماه بكذارند تا برسد پس استعمال نمايند و نزد متاخرين آنست كه با پنج مثل آن آب بجوشانند تا به نصف رسد پس بدستور مرتب نمايند و آنچه از حبوب سازند بايد كه آن مقدار بجوشانند كه مضمحل كردد و با آب يكسان شود و با سه وزن آن هر شيريني كه خواهند از شكر و عسل و دوشاب و امثال اينها آميخته بكذارند و بعد از يك هفته صاف كنند و به كار برند و به جهت تقويت و اصلاح آن بعضي از ادويهء مفرحه و مقويه مانند جوزبوا و قرنفل و دارچيني و زعفران و عود هندى و امثال اينها از هريك بازاى هر ده رطل پنج درم نيم كوفته در پارچه بسته از اول طبخ تا آخر در ان اندازند و آنچه از عسل و شكر و دوشاب و امثال اينها سازند بايد كه با سه مثل آن بجوشانند تا دو ثلث بماند و اكر خواهند براى تقويت ادويه مسطوره به وزن مزبور داخل نمايند
* نبيذ الزبيب *
بفارسي مويز آب نامند
* طبيعت ان
در دوم كرم و در اول تر و كرمى آن از شراب مشمش و مطبوخ آن كمتر و با قوت قابضه
* افعال و خواص آن
مولد دم متين و مفتح سدد و هاضم و مسخن بدن و مقوى معده و چون قدرى عسل اضافه نمايند كرمي و قوت نفوذ آن در اقطار بدن و اعماق آن زياده مىكردد و مىباشد منقي سينه و رئه و از اخلاط لزجه و مسخن كرده و مثانه و محلل رياح و محرك باه و مدر بول و مخرج فضول و چون حماما در حين جوش اضافه نمايند جهت جوع بقرى و تقويت هاضمه و بدن نافع المضار سريع الفساد و مفسد دماغ و مغلظ اخلاط و محرق خون و مولد امراض سوداويه و احتراقات و اورام سوداويه و طحال و استسقا است
* نبيذ العسل *
و آن را شراب عسلي نامند
* طبيعت آن
در سوم كرم و در دوم خشك و بسيار كرم از خمر
* افعال و خواص آن
محلل اخلاط غليظه و مجفف رطوبات و حافظ صحت مبرودين و پيران و مقوى حواس و جهت امراض بارده و ضعف اعصاب مانند فالج و لقوه و رعشه و استرخا نافع و استعمال آن در فصول و بلدان بارده انسب المضار سريع الاستحاله بصفرا و مضر محرورين و صفراوى مزاج خصوص صاحبان كبد حار و نحيف البدن و قليل الدم به تخصيص آشاميدن آن ناشته و مداومت بر ان طريق ساختن آن عسل و خرما دو جزو نان خشك يك جزو جوزبوا عشر نان قرنفل بسباسه از هريك نصف عشر نان زعفران ثلث عشر مجموع را نيم كوفته در آب بجوشانند تا مضمحل كردد و اثرى از انها نماند پس صاف نموده به قدر عشر وزن صافي آن عسل اضافه نموده بجوشانند تا دو ثلث آن بماند و يك ثلث بسوزد و استعمال نمايند بعد از رسيدن
* نبيذ السكر *
كه از آب نيشكر و يا قند و شكر سازند
* طبيعت آن
كرم و خشك
* افعال و خواص ان
رقيق و لطيفتر از زبيبي و با قوت نافذه و جهت كرده و مثانه و حرقة البول و عسر آن نافع المضار محرق اخلاط صفراى كراثي و زنجارى و باعث صداع مصلح آن مكيدن سفرجل و انار با شحم و نبيذ مصنوع از فانيذ جهت سينه و ريح و كرده و مثانه و فربهي و چاقي بدن نافع و مسهل و موافق ناقهين و صاحبان سودا المضار مولد حكه مصلح آن چيزهاى سرد و تر
* نبيذ الفواكه *
كه از آبميوهها به عمل آورند مانند آب به شيرين و سيب و امرود و توت و امثال اينها و اين بهتر از نبيذ