مشهور به عرق بهار
* طبيعت ان
كرم و خشك
* افعال و خواص ان
ملطف و محلل اعضاء الراس و الصدر جهت صداع بارد و كزاز و سائر امراض بارده و نزلات و انعاش نفس و ازالهء خفقان بارد و تفتيح سدهء مصفاة و خياشيم و چون در شيشه كرده ببويند جهت رفع امراض باردهء راس و تشنج حاصل در عضل محرك سر و كردن نافع و مداومت بوئيدن آن باعث سهر اعضاء الغذاء و النفض مقوى معده و مضر كبد و معين باه و قاطع اسهال رطوبى چون ناشتا بياشامند
* ماركياة *
بفتح ميم و الف و راء مهمله و كسر كاف فارسى و فتح ياء مثناة تحتانيه و الف و ها لغت فارسى است
* ماهيت ان
نباتى است قريب به دو ذرع و برك آن شبيه ببرك بيد و كل آن زرد و قبهء آن شبيه بسر مار منبت آن حريم آذربيجان
* افعال و خواص ان
اكثر متوطنين آنجا آن را كوبيده در شوربا ريخته مىخورند و كويند كه ديكر از كزيدن مار و هوام متضرر نمىكردند و شرط مىدانند كه بعد از ان تا يك هفته چيزى سواى نان فطير نخورند و احتراز از ادرار مني و جماع نمايند حكيم مير محمد مومن نوشته كه به ظن حقير آنست كه احبون باشد و اللّه اعلم
* ماركيوا *
بفتح ميم و الف و راء مهمله و فتح كاف و سكون ياء مثناة تحتانيه و فتح واو و الف لغت فارسى است و تاركيورا نيز نامند
* ماهيت ان
نباتي است شبيه بدرخت تا به قدر پنج ذرع با شاخهاى بسيار و صلب ديرشكن و برك آن از برك زيتون كوچكتر و نرمتر و كل آن سرخ شبيه بكل شببوى و ثمر آن در ميان بركها شبيه بفندق و مائل بسياهي و در جوف آن دانهء سياه و بسيار نرم و قسمى از فلفل الماء است و آنچه از حبوب مانند كرسنه و غيره را در ان بجوشانند و خشك كنند طعم آن مانند فلفل كردد كه تمييز نتوان نمود
* طبيعت ان
در دوم كرم و خشك
* افعال و خواص ان
محلل رياح و رافع بواسير و ضماد پوست خشك آن بغايت سرخ كنندهء بشره و رافع اورام بارده و آثار جلد و طلاى خاكستر جميع اجزاى آن رافع كلف و فرزجهء آن مدر حيض و طلاى برك آن با آب سترندهء موى آشاميدن دانهء آن با عسل محلل رياح و مخرج بلغم است
* مارماهيج *
بفتح ميم و الف و راء مهمله و فتح ميم و الف و كسر ها و سكون ياء مثناة تحتانيه و جيم معرب مارماهي است و اهل مصر آن را افكليس نامند
* ماهيت ان
ماهي است شبيه بمار طولاني و زياده بر شبرى تا بيك ذرع و سفيد رنك و بر پشت آن از سر تا دنباله خارها شبيه به اره و بيخار نيز مىباشد و بر روى آب مانند ماهيان ديكر نمىآيد
* طبيعت ان
كرم و خشك
* افعال و خواص ان
خوردن كوشت آن را مقوى باه مىدانند و زائل كنندهء رياح و سرديهاى بدن پيران و جهت وجع پشت و قطع سيلان خون نافع و بهترين طرق استعمال آن براى باه يخني آن با دارچيني و مصطكى و از براى امور ديكر و پيران مطنجن آن است
* مازريون *
بفتح ميم و الف و فتح زاى معجمه و سكون راء مهمله و ضم ياء مثناة تحتانيه و سكون واو و نون بيوناني حامالا نامند
* ماهيت آن
برك درختى است شيردار به قدر درخت سماق و سه قسم مىباشد قسمى را برك سفيد و بزرك و نازك و اين را اشخيص خوانند و قسم دوم را برك زردرنك و از برك زيتون كوچكتر و از برك مورد بزركتر و ضخيمتر و اين را بفارسي هفت برك و بشيرازى مشترو نامند و قسم سوم را برك سياه و بهترين همه مستعمل سفيد آن است و ليكن چون اين نيز خالي از غائله نيست و در قوت قريب بشبرم بدون تدبير استعمال آن غير مجوز و تدبير آن آنست كه برك قسم كبير سفيد آن را بكيرند و دو شبانهروز در سركه بخيسانند و دو سه بار سركه را تغيير دهند پس شسته خشك كنند و نيم كوفته با روغن بادام چرب كرده در اسهال مواد سوداوى و بلغمي تربد مدبر و افتيمون و پوست هليلهء زرد و كل سرخ و رب السوس و زيرهء كرماني و نمك هندى و در اسهال ماء اصفر و بلغم ايرسا و توبال النحاس و اسارون و عصارهء غافث و افسنتين و سنبل الطيب و مصطكى و مرمكى صدفى