النزولتر و يابستر و قوى الدم از مسلوق و كسى كه ارادهء ترقيق و نرمي بدن نمايد بايد كه اسفيدباجات چرب بياشامد و روزى دو بار خوردن آن ممنوع جهت آنكه البته هضم آن بر طبيعت دشوار و باعث فساد و ضعف قوت است و مداومت بران نيز باعث فساد اخلاط و قساوت قلب و تيركي باصره و بلادت ذهن و غلبهء صفات بهيمي و اخلاق سبعى و بسيار دير دير خوردن آن باعث ضعف بدن و لاغرى و وهن و نقصان در ارواح و سقوط قوى است و مشوى يعني بريان آن مولد لحم صلب و خشك و مطبوخ آن بطريق يخني كرم و تر و مولد لحم رخو نرم و قليهء آن كثير الغذا و باعث تقويت بدن است و حلواى لحم و ماء اللحم باقسام و امراق آن در قرابادين كبير ذكر يافت اعضاء الراس كوشت كاو و كاوميش و سائر كوشتهاى غليظ مولد سودا و امراض سوداويه از جنون و وسواس و كوشت ابن عرس با شراب جهت صرع العين خاكستر كوشت حملان جالى بياض چشم و كوشت سباع و ذوات المخاليت مقوى چشم و رافع امراض عين و زهرهء طيور و اكثر حيوانات جالى بياض و آثار چشم اعضاء النفض كوشت سرطان نهرى جهت مسلولين و كوشت چوجهء طيور مهيج خوانيق اعضاء الغذاء كوشت قطا جهت اصلاح فساد مزاج و تفتيح سدهء كبد و طحال و استسقا و كوشت قنفذ با سكنجبين جهت استسقا و لحوم غليظه مضر معده و طحال اعضاء النفض كوشت كاو مانع ريختن صفرا است بمعده و كوشت ارنب مشوى جهت قروح امعا نافع و كوشت قنفذ خشك كرده با سكنجبين جهت وجع كرده و مرق خروس پير به شرط مذكور در دجاج جهت قولنج و امراض سوداوى و مرق كوشت كاو و سكباج آن جهت اسهال مرارى و همچنين قريص كوشت آن با كشنيز تازه و سركه و حموضات مناسبه به سركه و همچنين با كشنيز خشك و اندك زعفران و كوشت طيور مشوى و غير مشوى مانند كوشت كبك و طيهوج و قطا و قمرى كه جوش داده مرق آن را بريزند و جرم آن را تناول نمايند حبس طبيعت نمايد و مرق آن تليين و كوشت شتر مدر بول و كوشتهاى چرب تليين آن زياده از غير آن و كوشت سباع و ذوات المخاليب جهت بواسير و كوشت حمار وحشي با روغن قسط جهت وجع كرده و تحليل ريح غليظ الحميات كوشت كاو و ابل و وعل و طيور بزرك پير محدث حمي ربعاند السموم آشاميدن كوشت ابن عرس خشك كرده با شراب جهت سموم و كوشت حملان سوخته براى لسع مار و عقرب و جراره و با شراب جهت سك ديوانه و كوشت ضفدع جهت لسع هوام الات المفاصل ضماد كوشت كرم بكرمي ذبح جهت ضربه و سقطه و بدستور پيچيدن عضو در پوست كرماكرم آن و ضماد دنبه جهت تليين عصب صلب شده و تليين اعضاى متشنجه و كوشت ارنب جهت نقرس و اوجاع مفاصل و قريب است در فعل بمرق ثعلب و كوشت ابن عرس جهت اوجاع مفاصل ضماد او شحم حمار وحش با دهن قسط جهت وجع ظهر و تحليل رياح غليظه تمريخا و كوشت افعى و قنفذ اكلا بطريق مرقه و يخنى نافع و كوشت كاو مولد جذام و داء الفيل و دوالي و جرب و قوباى ردى و سرطان و همچنين سائر لحوم غليظه الجروح و القروح و الاورام طلاى كوشت كوسفند سوخته و ضماد كوشت كاو و سائر لحوم غليظه محلل اورام صلبه الزينة طلاى پيه حمار وحش و بط رافع كلف و سوختهء كوشت حملان رافع بهق و سوختهء كوشت ضفدع جهت داء الثعلب نافع است
* لحية التيس *
بلام مفتوحه و حاء ساكنه و يا و الف و لام و فتح تاء مثناة فوقانيه و سكون باء مثناة تحتانيه و سين مهمله لغت عربى است در ماهيت آن اختلاف است مالقى و بغدادى و انطاكي و غيرها كفتهاند نباتي است مجعد و بر روى زمين مفروش و از زمين بلند نمىشود و برك آن شبيه ببرك كندنا و مردم آن را مىخورند و مداوا به آب آن مىنمايند و همين لحية التيس حقيقى است و نزد عرب و اهل شام و شرق و ديار بكر مسمى باذباب الخيل و نزد عامهء اهل اندلس بسقواس است و به فارسى اسلنج و باصفهانى سنك و الاشنك نيز بفتح شين معجمه و سكون نون و كاف نامند و ديسقوريدوس قسوس ناميده و بعض