در حرف الميم مع الخاء المعجمة مذكور خواهد شد ان شاء اللّه تعالى المضار مضر مبرودين و معدهء سرد و كثيف و ديرهضم و مسدد و مولد خلط خام و مضر تپهاى عفنه مصلح آن معاجين حاره و زنجبيل مربى است و اغذيهء مصنوعه از ان در قرابادين كبير بتفصيل ذكر يافت و چربهء بالاى آن را بر سر ماليدن مرطب دماغ و منوم و قائم مقام روغن تخم كدو است
* لبن السودان *
بضم سين مهمله و سكون واو و فتح دال مهمله و الف و نون
* ماهيت ان
نزد اكثر اسم فرفيون است و بغدادى و ديكران كفتهاند چيزى است شبيه بصمغ و مائل بسياهي و زردى كه از نواح مغرب مىآورند
* طبيعت ان
بسيار كرم و خشك تا چهارم
* افعال و خواص ان
از سموم قتاله و بوئيدن آن باعث رعاف و عطسهء بسيار و مهلك و تدبير آن تدبير افربيون و جند بادستر سياه خورده است و مذكور شد ضماد آن محلل اورام صلبه است در چند ساعت
* لبن اليتوعات *
بفتح ياء مثناة تحتانيه و ضم تاء مثناة فوقانيه و سكون واو و فتح عين مهمله و الف و تاء مثناة فوقانيه
* ماهيت ان
شير نباتات شيردار است مانند مازريون سياه و فرفيون و سقمونيا و امثال اينها
* افعال و خواص ان
مجموع آن از سموم و مسهل قوى بعنف و شير هر نباتى در ذيل آن مذكور شد و مىشود و آنچه نامى مخصوص ندارد در يتوعات در حرف الياء مع التاء ان شاء اللّه تعالى مذكور خواهد شد و اعراض و تدبير آن مانند اعراض و تدبير افربيون خورده است و مذكور شد
* فصل اللام مع التاء المثناة الفوقانية *
* لتكو *
بفتح لام و سكون تاء چهار نقطهء هندى و ضم كاف و واو
* ماهيت ان
ثمر درختى است در بنكاله مىشود و كثير الوجود و درخت آن به قدر درخت آلو و پنياله و پرخار و برك آن نيز شبيه ببرك آلو و پنياله و ثمر آن خوشه دارد و هر خوشه هفت هشت تا ده دانه و بزركي آلوى كوچكي و پنياله و سفيد رنك و طعم آن در خامى ترش و بعد رسيدن ميخوش مىكردد و در جوف بعضى آن سه دانه و بعضى چهار دانه شبيه بدانهاى شريفه و كتهل كه كوه نامند و در جوف دانهاى آن تخمى بنفش رنك نرم لزج لعابى
* طبيعت ان
سرد و تر
* افعال و خواص ان
مسكن حدت صفرا و خون و جهت بعض امراض دمويه و صفراويه نافع و شربت آن نيز جهت امراض مذكوره نافع *
* فصل اللام مع الجيم *
* لجالو *
بفتح لام و جيم و الف و ضم لام و سكون واو لغت هندى است
* ماهيت ان
كياهى است كه در كنار آبها و زمينهاى نمناك مىرويد و در موسم باران بيشتر و دو قسم مىباشد قسمى در خشكي و زمينهاى نمناك مىرويد نبات آن تا بيك ذرع و شاخهاى آن باريك و برك آن ريزه باريك شبيه ببرك ام غيلان و از ان ريزهتر و قسم دوم مائي كه در كنار آب و غديرها مىرويد و اين مفروش بر روى زمين مىباشد و در شاخ و برك شبيه بدان قسم و از خواص هر دو قسم است كه چون دست نزديك آن برند و بدان رسانند بركهاى آن بهم مجتمع مىكردند و چون دست را بكشند و از ان دور نمايند بعد از اندك زمانى از هم باز مىكردند به حالت اصلي خود و از جملهء ادويهء عظيم النفع است نزد اهل هند و باصطلاح خود آن را از رساين مىدانند
* طبيعت آن
در دوم سرد و تر
* افعال و خواص ان
محلل و جالي و منضج و مفتح و به جهت فساد خون و امراض حادثه از ان و امراض صفراويه شربا نافع و قطور آب آن جهت ناصور و زخمهاى كهنه مفيد و كويند چون آفتاب در برج سرطان و در منزل نثره باشد كه بهندى پكهه نچهتر نامند بروند بر كنار غديرى كه در انجا كياه لجالو باشد و اولا غسل بكنند و قدرى شيرينى تصدق نمايند و بخور منسوب بزحل بسوزانند مانند مقل ازرق با روغن سرشف پس آن كياه را از ريشه بركنند به نحوى كه سايهء آنكس بران نيفتد و در سايه خشك نمايند و باز چون ماه در ان منزل آيد نرم كوفته پيخته به قدر فلفلى از ان را با شير كاو تازه دوشيده ممزوج كرده