جهت تقويت باه و بدستور ضماد آن و تدهين بدهن آن الحمى آشاميدن آن با سكنجبين جهت تپ ربع كهنه و ضماد آن با روغن زيتون جهت لرز حميات بلغميه پيش از اخذ حمى يعنى پيش از نوبه القروح و الجروح ضماد آن با ماء العسل جهت رفع كلف و آثار جلد و طلاى آن با سركه و قطران و عسل جهت داء الثعلب و رويانيدن موى در آن موضع و جهت برش و نمش و سعفه و خراجات و تشنجى كه در صورت بهم رسيده باشد و ذرور كهنهء آن جهت قروح رطبه و تازهء آن مقرح جلد السموم يك مثقال آن با خمر و افسنتين ترياق سموم و جاذب آنها بسوى ظاهر جلد و جهت رفع سم افعى و عقرب و رتيلا و امثال اينها از سموم قتاله نافع مضر مثانه مصلح آن كلنكبين مضر رئه مصلح آن انيسون مقدار شربت آن يكدرهم تا يك مثقال بدل آن نصف وزن آن عاقر قرحا و كويند بدل آن وج تركي است و مصلح آن خطمى است دهن القسط ساده كه قسط تلخ را مقدار چهل مثقال نيم كوفته يك شبانهروز در شراب بخيسانند پس با چهارصد مثقال روغن زيتون به آتش ملايم بجوشانند تا شراب سوخته كردد
* طبيعت ان
كرم و خشك
* افعال و خواص ان
مقوى اعصاب و اعضا و باه و محلل قوى و رافع برودت معده و جكر و لرزتپهاى سوداوى و بلغمي پيش از نوبه و مقوى موى و دراز كنندهء آن شربا و تدهينا مقدار شربت آن هفت درهم و قسط ابيض مر در صحراها و كوهستان بلاد بحرى از بلاد فارس كه كرمسيرات نامند بسيار بهم مىرسد كياه و برك آن شبيه بكرمة البيضا كه فاشرا نامند و بيخ آن ضخيمتر از بيخ فاشرا و تلخ و آن قسط احمر است و انطاكي نوشته كه نوعى از قسط مىشود بسيار سنكين و ثقيل و آن را اهل آن بلد قسط تلخ و ماردارو مىنامند و من نبات آن را ديدم و بيخ آن را برآوردم و تجربه كردم و دواء القسط و ادهان و معاجين آن در قرابادين كبير مذكور شد *
* قسطرون *
بفتح قاف و سكون سين و فتح طاء مهملهء مشاله و ضم راء مهمله و سكون واو و نون بيوناني قسحروطروقون يعنى متاذى به آتش و وجه تسميهء آن بدان جهت آنست كه در اماكن بارده مىرويد و اهل روم آن را برطانيقي نامند و رسماريتانيز
* ماهيت آن
ديسقوريدوس كفته نباتى است كه هر سال تازه مىرويد ساق آن باريك به قدر يك ذرع و زياده بر ان و مربع و برك آن باريك بلند طرف پائين آن عريضتر و بتدريج باريك مىشود شبيه ببرك بلوط و مشرف و خشبو و بر طرف ساق آن تخمهاى مجتمع و در يك جا شبيه بخوشه و بيخ آن شبيه بخربق و باريك و مستعمل بيشتر برك و بيخ آنست و انطاكي نوشته كل آن زرد و در بو شبيه ببوى صعتر و اقوال ديكر نيز در ماهيت آن مذكور است و بالجمله از ادويهء مجهولة الماهيت است
* طبيعت ان
كرم و خشك در دوم
* افعال و خواص ان
جميع اجزاى آن با قوت ترياقيت اعضاء الراس و الغذاء و النفض آشاميدن برك آن با آب جهت صرع و جنون مقدار يك درم آن با عسل و سركه جهت امراض كبد و طحال و با شراب جهت يرقان و ادرار طمث و چهار درخمي آن با شراب مسمى بادرومالي جهت اسهال بطن و يك درم آن بادرومالي جهت ادرار بول و تفتيت حصاة و اختناق رحم و مقدار يك باقلاى آن با عسل كف كرفته بعد از طعام جهت تقويت و دفع حشاى حامض از فساد معده و بدستور مضغ آن و فرو بردن آب آن و آشاميدن طبيخ آن جهت رفع قئ ذريع و عنيف و جهت اسهال طبيعت و ادرار بول اعضاء الصدر آشاميدن آن با ماء العسل جهت قرحهء رئهء مزمن و چرك مجتمع در سينه و مقدار سه ابولوث آن با شراب ممزوج نيمكرم جهت نفث الدم سينه اكر تپ نباشد و الا با آب العين و الاذن اغتسال بطبيخ آن جهت رمد و كمنه و قطور عصارهء آن در كوش جهت درد دندان اوجاع المفاصل و غيرها آشاميدن آن جهت عرق النسا و فسخ عضل السموم آشاميدن سه درخمى آن بادرومالي جهت نهش هوام سمى يك درم آن با شراب