* قريس *
بفتح قاف و كسر راء مهمله و سكون ياء مثناة تحتانيه و سين مهمله
* ماهيت ان
بعض كفتهاند نوع غذائي است مانند مصوص و مصوص در حرف الميم ان شاء اللّه تعالى مذكور خواهد شد و اكثرى كفتهاند آب كوشت سرد منجمد شده را نامند هر كوشتى كه باشد از ماهي و غير آن
* قريص *
بفتح قاف و كسر راء مهمله و سكون ياء مثناة تحتانيه و صاد مهمله
* ماهيت ان
نوع غذائى است كه از لحوم لطيفهء خفيفه مانند ماهي و بزغاله و جوجهء مرغ و پاچه و امثال اينها ترتيب دهند با سركه و ترشيها و ميوههاى تازه و خشك و ادويهء طيبة الرائحه
* طبيعت ان
معتدل با برودت و رطوبت
* افعال و خواص ان
مسكن صفرا و خون حاد و قاطع بلغم و محرور المزاجان را نافع مضر مبرود المزاجان و سوداوى و علل اعضاى تنفس و سرفه و ضيق النفس
* فصل القاف مع الزاى المعجمة *
* قزاح *
بضم قاف و فتح زاى معجمه مشدده و الف و حاء مهمله لغت مغربي است و اعراب افريقيهء آن را علجان و اهل شيراز كمه و كماه نيز نامند
* ماهيت ان
نباتي است معروف در قيروان شبيه برازيانه و شتر آن را مىچرد و از رازيانه برك آن باريكتر و شاخهاى آن كوچكتر و متشعب درهم بافته شده و كل آن زرد و تخم آن باريك شبيه بانيسون و طعم آن مانند رازيانه و جميع اجزاى آن از برك و شاخ و كل و ثمر همه خوشبو است و در مصر نيز بهم مىرسد و در نواح شيراز نيز و براى غنم نيكو مرغى و علفى است فربه كنندهء آن
* طبيعت ان
در سوم كرم و خشك
* افعال و خواص ان
برك و تخم آن مستعمل اهل آن نواح بجاى توابل و محلل رياح و محرك جشا و مسكن اوجاع بارده و مدر بول و حيض و در اطعمه باعث لذت آنها و آشاميدن آب طبيخ آن با ربع رطلى شكر در تحليل رياح و درد احشا مجرب دانستهاند
* فصل القاف مع السين المهملة
* قس *
بضم قاف و سين مهمله
* ماهيت ان
لبلاب بىثمر است برك آن ريزه و مشبك و شاخ آن باريك
* طبيعت ان
كرم و خشك
* افعال و خواص آن
اعضاء الراس سعوط عصارهء آن جهت عفونت خيشوم اعضاء النفض آشاميدن آب برك و ساق آن مدر حيض و فرزجهء آن مخرج جنين السم آشاميدن آب بيخ آن با سركه جهت كزيدن رتيلا نافع
* قسب *
بفتح قاف و سكون سين مهمله و باء موحده اسم عربى حجازى تمر نخل خشك شدهء نيمرس است و اهل مغرب آن را مقلقل و اهل نجد عرق و برشوم و بفارسي خرماى سنك اشكن و بشيرازى قسبك نامند
* ماهيت ان
خرماى بسيار خشك نيمرس است كه بكمال نرسيده باشد و اقسام مىباشد و آنچه را بعد از جوش دادن در آب شكافته و پارچه غير متساوى نموده خشك كرده باشند شكم دريده نامند و آنچه سر آن را بلبل خورده و در درخت مانده خشك شده باشد بلبل خورده كويند و اين شيرينتر مىباشد و بهترين همه بزرك فربه هستهء كوچك آنست كه خشك و صلب باشد
* طبيعت ان
كرم و خشك
* افعال و خواص ان
مقوى معده و ناشف رطوبات و مستحكمكنندهء الياف آن و حابس طبع و نفاخ خصوصا كه آب بر ان بياشامند و خوردن آن با مغز كردكان منضج و محلل اخلاط سينه و اما اسرشي آنكه خوب خشك نباشد كرم و تر و خشكي ندارد و نفاخ و بطئ الهضم و مرخي معده و كاه اسهال مىآورد و مصلح آن مغز كردكان بريان كرده و كفتهاند قسب قاطع اسهال بلغمي و مسكن عطش حادث از بلغم مالح است و بهتر آنست كه خشك اندك مائل بسبزى آن را مقدار كمي بالاى طعام سرد و تر بخورند خصوصا صاحبان ضعف معده و اما اوقال يعنى آنچه خام استهء نابسته خشكيده بيمغز باشد همه اصناف آن