دهمشت نامند و آن به قدر فندقى كوچك و پوست آن نازك سياه رنك و مغز آن دو پارچه و زرد رنك و چرب و خوشبو و چون كهنه كردد مائل بسرخى و تيركي مىكردد و سياه آن فاسد
* طبيعت ان
كرم و خشك در دوم مغز ثمر آن كرمتر از برك و پوست آن و ثمر آن خشكتر از سائر اجزاى آن و روغن آن كرمتر از سائر اجزا و كرمتر از روغن كردكان
* افعال و خواص ان
محلل و مفرح و مقوى و مدر و ترياق سموم خصوص حب آن اعضاء الراس آشاميدن حب آن با شراب جهت صداع بلغمي و رياح محتبسه و صرع و وسواس و تقويت ذهن و فم و سعوط آن جهت شقيقه و لقوه و تدهين بدهن آن جهت درد اعصاب و رفع اعيا و اختلاط ذهن و تفتيح دهنهاى عروق الاذن قطور سائيدهء حب آن در روغن كل و سركه و يا خمر كهنه جهت اوجاع باردهء كوش و رفع دوى و طنين و ثقل سامعه و باعث تقويت آن و بدستور قطور دهن آن الفم مضمضه بطبيخ برك آن جهت درد دندان الصدر لعوق برك و حب آن با عسل و يا با طلا جهت امراض بارده و با سكنجبين جهت امراض حاره و ضعف نفس و نفس الانتصاب و سيلان فضول از رئه و قروح رئه و سرفهء كهنه و ضيق النفس اعضاء الغذاء آشاميدن حب آن جهت تحليل رياح غليظه و مغص و قولنج و امراض جكر و سپرز و با عسل جهت قرحهء امعا و آشاميدن دهن آن با شراب انكورى جهت وجع كبد و بدستور قشر آن و آشاميدن طبيخ برك آن مقئ و آشاميدن دو مثقال حب ان خشك سوده مسكن مغص در ساعت اعضاء النفض دهن آن مغثي و مقئ و مدر بول و حيض و طبيخ برك آن جهت امراض مثانه و رحم شربا و با عسل جهت امراض بارده و با سكنجبين جهت حاره و نطول و جلوس در ان جهت امراض كرده و مثانه و رحم و آشاميدن يكدرهم از قشر آن مفتت حصاة و كشندهء جنين است بسبب تلخى بسيار كه دارد و بدستور حب آن نيز مفتت حصاة و حمول آن مسقط جنين الحمى تمريخ بدهن آن جهت رفع قشعريرهء حميات السموم آشاميدن حب آن با شراب جهت كزيدكي مار و عقرب و سائر هوام و بدستور ضماد بدان جهت لسع زنبور و نحل و غير اينها الاورام ضماد آن با نان و يا با سويق جو جهت تسكين ضربان و اورام حاره المفاصل آشاميدن آن و دهن آن و تمريخ بدان جهت اوجاع مفاصل و اعصاب و درد كمر و غيرها الزينة طلاى آن با شراب جهت بهق و كلف و رفع آثار جلد موثر المضار حب و دهن آن مرخي معده و مغثي و محرك قئ و مضر صدر مصلح آن كثيرا مقدار شربت از حب و برك آن نيم مثقال و تا دو مثقال آن مسهل بدل آن حب المحلب و ساذج و اكر يافت نشود بادام تلخ و سيسنبر نيز كفتهاند الخواص طرد الهوام پاشيدن آب طبيخ برك آن در خانه كريزانندهء مكس و هوام است و بدستور افتراش برك آن صاحب فلاحه كويد چون برك آن را با دست بچينند به قسمى كه بر زمين نيفتد و بر پس كوش خود كذارند هر مقدار شراب كه بنوشند مست نكردند و چون در موضعى كه طفل خوابد و بترسد در خواب بكذارند ديكر نترسد و با خود داشتن آن مورث جاه و قضاى حاجت و تكيه كردن بعصاى آن باعث حدت بصر و تقويت همت و اغتسال بدان در حمام باعث رفع تعسر و سحر و چون روز چهارشنبه قبل از طلوع آفتاب بخور نمايد كسى كه از ازدواج و مردى مانده باشد زائل كردد و قادر كردد و دستور اخذ روغن آن آنست كه دانهء آن را نيمكوفته در آب طبخ نمايند و بكذارند تا سرد شود آنچه بر روى آب ايستد بردارند و يا عصارهء برك و ثمر آن را در آب طبخ دهند تا قوت آن در آب آيد پس با روغن زيتون در قدر مضاعف و اكر ميسر نباشد به آتش ملايم طبخ دهند تا آب برود و روغن بماند و اما نسوزد پس صاف نموده به كار برند *
* غاريقون *
بفتح غين و الف و كسر راء مهمله و سكون ياء مثناة تحتانيه و ضم قاف و سكون واو و نون
* ماهيت ان
چيزيست