حبش از ناحيهء آذربيجان و درياى فارس و بحرين و بعض سواحل بنادر مانند پهولچرى و غيره بهم مىرسد فلسدار و كم استخوان و نازك و تازهء آن بسيار لذيذ و آن را نمك سود نيز مىنمايند و به اطراف مىبرند
* طبيعت تازهء ان
كرم و خشك در اول و نمك سود آن در آخر دوم
* افعال و خواص ان
مشهي و مبهي و جالي و مقطع بلغم معده و ملطف سوداى غليظه و جهت حميات ربع و تحريك باه مبرودين و مرطوبين نافع و در بعض امزجه تليين طبع و در بعض حبس مىنمايد و مضر محرورين و بهترين استعمال آن آنست كه با روغن بادام يا كنجد مقشر تازه بريان نموده باشد بعد تنظيف تام از فلس و امعا و مراره و غيرها و پاك شسته و تازهء آن بهتر از نمك سود آنست
* طرفريدوس *
بفتح طا و سكون را و فتح فا و كسر راء مهمله و سكون ياء مثناة تحتانيه و ضم دال مهمله و سكون واو و سين مهمله
* ماهيت ان
ديسقوريدوس كفته عشبه كثير الاغصان است شبيه بعصا و كماذريوس و برك آن باريك است شبيه ببرك نخود و در بلاد نليقه كثير الوجود است
* افعال و خواص ان
جهت نهش هوام نافع است
* طرفولس *
بفتح طا و سكون را و ضم فا و سكون واو و ضم لام و سين مهمله لغت يوناني است
* ماهيت ان
قطعهاى لطيف نافع است جهت جساوهء طحال و كفتهاند خشك است
* طريفلن *
بكسر طا و را و سكون ياء مثناة تحتانيه و ضم فا و لام و نون اسم يوناني است بمعنى ذو ثلثة اوراق
* در ماهيت آن
اختلاف است بقول اكثر آنست كه اسمى است مشترك ميان حندقوقا و نبات خصية الثعلب و بعربي مراد از حومانه است و آن نباتي است قريب بذرعي و شاخهاى آن باريك و سياه شبيه باذخر و برك آن مانند برك حندقوقا و در هر شعبه سه عدد و كل آن بنفش و رايحهء آن شبيه بعصفر و بيخ آن دراز و صلب و تخم آن مائل بپهني و با زغب و مستعمل برك و تخم آنست
* طبيعت ان
در سوم كرم و خشك
* افعال و خواص ان
مفتح و مقوى معده و جكر و مدر بول و حيض و آشاميدن دو مثقال از برك و تخم آن و از برك آن سه مثقال بتنهائي با آب سرد جهت ازالهء صرع و شوصه و ابتداى استسقا و وجع رحم و عسر البول و با سكنجبين جهت سپرز و سموم هوام و چون بكوبند نبات آن را با برك و بيخ و عصارهء آن را بر نهش هوام ريزند وجع آن را تسكين دهد و بدستور نطول طبيخ شاخهاى آن و اكر بر عضو متقرح و با بر عضو سليم برسد درد و وجع كند و بكزد و بخورد آن را آشاميدن سه برك و سه دانهء تخم آن با شراب جهت حمى مثلثه و چهار برك و چهار دانهء آن جهت حمى ربع بالخاصية نافع و بيخ آن از ادويه ترياقيه و در معاجين كبار داخل مقدار شربت آن دو درم مضر كرده مصلح آن كثيرا است
* طريقوليون *
بفتح طا و كسر را و سكون يا و ضم قاف و سكون واو و كسر لام و ضم ياء مثناة تحتانيه و سكون واو و نون لغت يوناني است بمعنى ذو ثلاثة عناقيد
* ماهيت ان
نباتي است به قدر شبرى برك آن شبيه ببرك ثيل و از ان قويتر و كل آن در طرف صبح سفيد و در نصف روز بنفش و در شب سرخ تيره و بيخ آن خوشبو و سفيد و طعم و بوى آن مانند زنجبيل و غلط كرده كسى كه آن را بيخ تربد دانسته
* طبيعت ان
در آخر سوم كرم و در آخر آن خشك
* افعال و خواص ان
مقوى معده و جكر و قاطع اخلاط بارده و جهت خفقان و رفع سموم نافع و آشاميدن دو درم از بيخ آن با شراب جهت اسهال بطن و ادرار بول مقدار شربت آن تا دو درم مضر سفل مصلح آن كثيرا است بغدادى كفته از ادويهء سميه است نزد اهل هند و آن را مربافلن دانستهاند و جالينوس اين دوا را ذكر نكرده
* فصل الطاء مع الفاء *
* طفشيل *
بفتح طا و سكون فا و كسر شين معجمه و سكون ياء مثناة تحتانيه و لام بفارسي عدسي نامند