اوشان مىباشد با شير دايهء آن سائيده مىخورانند و مىكويند كه فى الفور آرام مىيابد اعضاء الغذاء براى تقويت معده و زيادتي اشتها پيارانكا سه ماشه نانخواه زنجبيل باديان بيخ شيطرج هندى فلفل سياه نمك ترب نمك سياه نمك پانكا از هريك يك توله بكهمهء سفيدوج تركي زاج بريان از هريك يكماشه كوفته پيخته به آب ليمو تا نه ساعت كامل سحق مىنمايند و حبوب مىبندند و هر حبى به قدر نخودى و باقلائى يك حب شام به آب نيمكرم فرو مىبرند و از براى تقويت معده و زيادتي اشتها و سرعت هضم يكماشهء آن را با نانخواه و رازيانه و با برنك و نمك سياه از هريك يك توله به آب ليمو كاغذى يعني ليمو آب مقدار ده دوازده عدد سحق بليغ مىنمايند آن مقدار كه آب آنها تمام خشك كردد پس حبوب بسته نكاه مىدارند شربتى از يكماشه تا دو ماشه بعد از فراغ طعام روز و شب مىخورند تا يك هفته و از براى تقويت معده و رفع انواع اسهالات و بواسير و ضيق النفس رطوبي و سرفهء بارد و رياح و قراقر شكم و بالجمله اكثر امراض باردهء رطبه يك وزن آن را با دو وزن فلفل سياه نرم كوفته پيخته حبوب به قدر نخودى ساخته يك حب صبح و يك حب شام مىدهند و اين بتجربه رسيده و از براى دفع انواع هيضه خواه محتبس باشد و خواه جارى بعنوان ان قئ و يا اسهال و يا هر دو مقدار نيم ماشه آن را با كلاب و يا با آب سائيده مىخورند و از براى هيضهء رطوبي و بلغمي مقدار دو رتي پيارانكا و دو سه دانه قرنفل و بيست و يك دانه فلفل سياه نرم سوده مىخورند و اكر قدرى قليل پپيتا نيز داخل نمايند بهتر است و از براى تخمه و سوء الهضم يك توله رازيانه را جوكوب نموده در آب جوش مىدهند و صاف نموده مقدار دو رتي پيارانكا در دهن انداخته مىخايند و بالاى آن آن را مىآشامند و براى بواسير و رفع اسهال رطوبي يك وزن آن را با نيم وزن فلفل سياه نرم كوبيده با آب كنكهيه سرشته حبوب سازند هر حبى به قدر فلفلي شربتى دو حب صبح ناشتا و دو حب وقت شام فرو برند بواسير و اسهال رطوبي حادث از ضعف معده را مفيد است اعضاء النفس از براى استسقا پيارانكا نانخواه تخم حلبه زيرهء سفيد فلفل سياه پوست بيخ بريارهء پوست بيخ كنار جنكلي از هريك سه ماشه نرم كوفته پيخته هفت حصه نموده هر روز يك حصه را نصف صبح و نصف شام با عرق باديان مىنوشند و بجاى آب نانخواه و رازيانه و بيخ برياره و پوست بيخ انار از هريك چهار توله در آب مىجوشانند و صاف نموده بجاى آب مىخورانند ايضا از براى استسقا هفت روز ناشتا با ادويه كه ذكر مىيابد سفوف ساخته با آب سرد مىخورند ادويه اين است پيارانكا چهار رتي بكهما سفيد دو ماشه نانخواه تخم حلبه زيرهء سفيد از هريك چهار ماشه نرم سوده سفوف مىسازند و هشت حصه نموده هفت حصهء آن را هفت روز ناشتا مىآشامند و مىكويند بايد كه به زودى بالاى آن دال با خشكه بخورند ان شاء اللّه تعالى در ان مدت زائل مىكردد و از براى طحال پيارانكا زهرهء خركوش زهرهء زاغ سياه زهرهء ماهي زردچوبه سوخته زاج سفيد سوخته توتياى هندى سوخته تنكار سوخته از هريك يكماشه به آب برك صبر كه بهندى كهيكوار نامند خوب حل نموده به مقدار دانهء ماش و خردل حب مىبندند هر روز يك حب صبح و يك حب شام و كبير را حب به قدر ماش و صغير را حب به قدر خردل مىدهند و از ترشي و بادى پرهيز مىفرمايند و قليلى روغن در طعام آن داخل مىنمايند و قدرى پيارانكا را با سركه سائيده بر ورم طحال طلا مىنمايند و از براى دفع پرسوت كه ازارى است كه بعضى عورات را بعد از زائيدن عارض مىكردد و آن زن روز به روز زرد و ضعيف و لاغر مىكردد و اكثر طبيعت او ملين مىباشد دو رتي پيارانكا را با بيست و يك دانه فلفل سياه و با دو ماشه كوشت دهنيس كه جانورى است هندى و دو ماشه كوشت بچهء آهو كه در حمل مادرش را ذبح نموده و از شكمش برآورده خشك كرده باشند نرم سوده حبها مىسازند و تا هفت روز ناشتا
مخزن الأدويه ( دائرة المعارف خوردنيها و داروهاى پزشكى سنتى ايران ) ( فارسى ) — صفحة 258
مساهمون: محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
ص٢٥٨