* بول *
بفتح با و سكون واو و لام بفارسي كميز و شاش و بهندى موت و مشهور به پيشاب است
* ماهيت ان
معلوم است و آن مائيت مشروب و مطعوم حيوان و انسان است كه طبيعت از راه كرده و مثانه و احليل و يا قبل دفع مىكند
* طبيعت ان
كرم و خشك
* افعال و خواص آن
بسيار جالي و ملطف و مقطع و بول هريك از حيوانات بحسب امزجهء آنها مختلف مىباشد و بول انسان اعدل از سائر ابوال و بعد از ان بول شتر و كاو است و هر بولى را كه بجوشانند تا غليظ و منعقد كردد جهت قروح خبيثه و نواصير و اندمال و تجفيف آنها بيعديل است و بول انسان جهت قروح عميقهء رطبه و ساعيه و جرب و حكه و حزاز و سعفه و آبله و منع زيادتي قروح خبيثه و بثور پر آب كه در سر بهم مىرسد و بابورهء سرخ جهت كزيدن سك ديوانه كه موضع لدغ را بدان بشويند و جهت داء الثعلب و برص و تقشر جلد و سوختكي آتش غسلا و طلاء و آشاميدن آن جهت فساد هوا و كزيدن جانوران سمي و سموم ماكوله و مداومت بول خود و بول طفل به قدر دو كف جهت ماركزيده و سائر هوام و مداومت بول خود هر صباح ناشتا به قدر دو كف جهت دفع سپرز بيعديل و بدستور با نيم وزن آن آب برك خيار بادرنك به شرط آنكه اكر توانند قبل از ان آن مقدار راه روند كه خسته كردند پس بنوشند و شستن مقعده به بول كرم جهت ورم آن و در مرض آتشك شستن موى به آن مانع ريختن آن و حقنه به آن جهت مغص و قطور آن جهت كرم كوش خصوص كه در پوست انار كرم كرده باشند و ثفل بول با روغن حنا حمولا جهت ورم رحم و با روغنهاى كرم چكانيدن در ان و اكتحال آن جهت غرب و رمد و ظلمت بصر و طلاى بول مطبوخ در ظرف مس با عسل جهت قلع بياض كه از قرحه بهم رسيده باشد و ضماد خاكستر رز كه با بول خمير شده باشد جهت قطع نزف الدم اعضا و آشاميدن بول طفل نابالغ جهت عسر نفس و نفس انتصاب و طلاى كف آن جهت ثآليل مؤثر و بول كاو ماده بغايت جالي و جهت قروح اطفال و نواصير و از كاو نر جهت درد معدهء بارد و بواسير و با مرصاف جهت درد كوش و با سركه جهت درد دندان و شستن عضو به آن با خردل جهت خدر مجرب دانستهاند و بول خوك جهت قلع بياض و ريزانيدن سنك كرده و مثانه بيعديل و بول خر جهت درد كرده و بول بز با سنبل الطيب كه هر روز مقدار چهل مثقال بول آن را با يك مثقال سنبل الطيب بياشامند جهت استسقاى لحمي و قطور آن جهت درد كوش و بول شتر جهت ورم جكر و سدهء آن و استسقا و صلابت سپرز و تقويت باه و امراض باردهء احشا و قطور آن جهت جراحت كوش نافع و بول كاوميش باوصاف جهت درد كوش بارد مجرب و بول سك جهت ثآليل مفيد و خواص ابوال حيوانات هريك بجاى خود ان شاء اللّه تعالى خواهد آمد
* بول الابل *
اقراصى است كه از يمن مىآورند و در موسم حج در مكهء معظمه زادها اللّه تعالى شرفا و كرامة مىفروشند
* ماهيت ان
زهراوى حكايت كرده كه اهل يمن شترهاى خود را در فصلى از سال بچراى كياهى كه در انجا مىشود و مخصوص بدانجا است مىبرند و بول آنها را جمع نموده محافظت مىنمايند و از ان قرصها مىسازند و ماليقي كفته كه نه چنين است كه زهراوى حكايت كرده بلكه چيزى است كه يافته مىشود در مغارهاى كوهستان مكهء معظمه و غير آن و آن قطعهاى سياه رنك متحجر است معروف بصن الوبر و تجار از اعراب آنها را كرفته اقراص مىسازند و بعضى كفتهاند كه بول وطواط است كه بعضى بر بعضى متراكم مىشود در مغارها و بعضى كفته كه كياهى است مخصوص بجبال حجاز كه آن را كوبيده با بول شتر سرشته اقراص مىسازند و بالجمله از ادويهء مجهولة الماهيت است
* طبيعت ان
كرم و خشك در دوم
* افعال و خواص آن
جهت اندمال جروح و قروح حيوانات و قطع نزف الدم و حمول آن جهت قطع حمل و بواسير