هيئت بماند
* طبيعت آن
كرم و خشك است
* افعال و خواص آن
ضماد برك خشك آن با آب كوكرد در يك روز بهق را زائل كند و تخم نر آن بغايت منعظ و تخم مادهء آن موجب شدت شيق زنان و اندكى از ان با شراب منوم قوى به حدى كه تا سه شبانهروز شارب آن بيدار نشود و آشاميدن روغن زيتون با آب رفع خواب آن مىكند مقدار شربت آن تا دو درهم
* انناس *
بفتح همزه و دو نون اول ساكن دوم مشدد و الف و سين مهمله لغت هندى است
* ماهيت آن
ثمريست هندى معروف و در بنكاله بسيار مىشود و خوشبو و خوش طعم نبات آن فى الجمله شبيه بنبات صبر و كاذى و برك آن از برك صبر و كاذى كوتاهتر و نازكتر و نبات اين از ان كوچكتر و تا بذرعي و خاردار و از وسط آن ساقي مىرويد و ثمر آن بر بالاى آن ساق بهم مىرسد و بر سر آن نيز بركهاى كوتاه انبوه و شنيده شده كه در يك ساق دو انناس يكى بر بالاى ديكر نيز بندرت بهم مىرسد و چون قدرى از سر آن را با آن بركها ببرند و بنشانند باز سبز مىكردد و از ان انناس بهم مىرسد و از اطراف سر ثمر و بيخ نبات آن نيز مانند درخت نخل و موز بچهها مىرويد و چون آنها را جدا نموده بنشانند به جاهاى ديكر نيز ثمر مىدهد و و از هر نباتى سالى يك ثمر به عمل مىآيد و هنكام رسيدن آن بودن آفتاب در جوزا و سرطان است كه موسم بارش است در انجا و دو نوع مىباشد يكى را انناس كونله مىنامند و اين كوچك به قدر نارنجي مىباشد و مغز آن شيرين خوش طعم و رائحه و زرد رنك طلائى و ديكر بزرك و مغز خوب رسيدهء اين چاشنىدار و اندك نارس اين ترش و پوست هر دو نوع در هنكام خامى سبز مىباشد و خانه خانه و اطراف خانها اندك پوست نازكى برآمده و بعد رسيدن زرد مائل بسرخي مىكردد و اندك براق صيقلي و در هر خانه قريب به پوست تخمهاى ريزه زرد تيره و هر دو نوع آن با رطوبت بورقي جاى بسيار خصوص نوع بزرك آن و طريقهء خوردن ان اين است كه نوع كونلهء آن را يك ورق از پوست جدا نموده با اندك نمك و آب مىشويند تا بورقيت آن كم كردد پس يك ورق ديكر از بالاى آن برداشته كه تخمها و خشبيت خانهاى پوست آنكه در جرم آن نفوذ كرده زائل كردد پس مغز آن را ورقهاى نازك بريده در ظرف چيني يا شيشه برهم مىچينند و بعضى بر ان قند و يا نبات كوبيده پاشيده تناول مىنمايند و قدرى كلاب نيز مىپاشند و بعضى بسبب شيريني ذاتي خود احتياج بشيريني از خارج ندارد بلكه شيرينى طعم آن را منحرف مىكرداند و نوع بزرك آن را بدستور پوست خشبى ظاهر آن را جدا نموده قدرى نمك بر ان ماليده اندك زمانى مىكذارند تا بورقيت آن قدرى كم كردد پس شسته يك ورق ديكر از روى آن جدا نموده براى ازالهء تخم و خشبيت آن پس مغز آن را نازك ورق كرده نبات يا قند بران پاشيده تناول مىنمايند و در بعضى كه اندك ترشي غالب مىباشد با نمك خوردن نيز لذيذ مىباشد
* طبيعت ان
سرد و تر در دوم
* افعال و خواص آن
مسكن حدت صفرا و مقوى معده و كبد حار و بطئ الهضم مضر مبرودين و مرطوبين مصلح آن خوردن آن با نمك و زنجبيل پرورده با نمك و يا نمك بالاى آن خوردن است و پلاؤ چاشنىدار و آش و مربا و شربت آن نيز خوب مىشود .
* انوطيلون *
بفتح همزه و ضم نون و سكو واو و كسر طاء مهمله و سكون ياء مثناة تحتانيه و ضم لام و سكون واو و نون لغت يوناني است
* ماهيت آن
نباتى است بىثمر شبيه به نبات كدو و ابن تلميذ كويد جهت جراحات تازه بغايت نافع و در حال التيام دهد آنها را
* انيسون *
بفتح همزه و كسر نون و سكون ياء مثناة تحتانيه و ضم سين مهمله و سكون واو و نون بعربي بزر الرازيانج الررمي و الرازيانج الشامي و حب الحلوه و كمون الحلو و بفارسي باديان رومى و زيرهء رومي و بهندى رندنى نامند