تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مخزن الأدويه ( دائرة المعارف خوردنيها و داروهاى پزشكى سنتى ايران ) ( فارسى ) — صفحة 180

مساهمون:

ص١٨٠
بسوهان و آلات صاف و سفيد و براق مىكردانند و دندان كرم خورده و كج فاسد شده را نيز تبديل مىنمايند بدن نحو كه دندان شخص جوان صحيح را كنده و دندان فاسد آن شخص را بسرعت تمام دندان صحيح را بجاى فاسد مىكذارند و سه چهار روز صاحب آن را از قكلم بسيار و خوردن و خائيدن اشياى صلبه و رسانيدن آب سرد و هوا منع مىنمايند و به خوردن شوربا و شله و آب نيمكرم اكتفا مىنمايند تا مستحكم كردد و در بلد اوشان براى اين امر دكاني است و هميشه بر در آن دكان فقرا و فرومايكان براى فروختن دندان خود حاضر مىباشند و نيز مسموع شده كه سابق برين كه هفت صد و هشت صد سال يا بيش ازين باشد بر اجساد سلاطين و حكما و بزركان خود براى حفظ و عدم سرعت فساد ادويهء چند مانند صبر و قفر و قير و نفط و امثال اينها تا مدتى مىماليدند و بعد از خشك شدن اجساد آنها در قالب‌هاى چوبى مىكذاشتند و بعد مرور مدتى دو صد سصد سال جميع اجزاى آن بلكه بعضى استخوان‌هاى نازك نيز مستحيل بدانها كشته و چيزى سياه براق چسپنده شبيه بموميائى شده و بعد از ان كه آن عمل ممنوع و متروك كشته و بعضى از ان اجساد بدست بعضى اطبا و جراحان آمده آنها درصدد تجربه و امتحان آن آمده و بجاى موميائى استعمال نموده در بعضى مواد نافع مانند موميائى يافتند و موميائي انسانى عبارت ازين است

* انغرا *

بفتح همزه و سكون نون و كسر غين معجمه و فتح راء مهمله و الف لغت يوناني است

* ماهيت آن

نباتي است كوچكتر از درخت انار و ببزركى آن مىرسد و منابت آن جبال و مخصوص بزمانى نيست و برك آن شبيه ببرك بادام و از ان عريضتر و كل آن مانند كل نار و از ان بزركتر و بيخ آن سفيد و كوچك و چون خشك كردد بوى شراب از ان آيد

* طبيعت آن

معتدل و كويند سرد با اندك حرارت لطيفه

* افعال و خواص آن

در قوت قريب بخمر است در تفريح و اسكار و تطيب نفس و بالخاصية آشاميدن برك و بيخ آن جهت رفع توحش و جنون و تقويت حواس و ذهن و بهم رسيدن انس بغايت مؤثر حتى آنكه چون حيوانات وحشى از برك و شاخ و بيخ آن و يا طبيخ آن را بخورند باعث انس ايشان كردد و ضماد برك آن جهت منع زيادتى قروح خبيثه نافع

* انف العجل *

بفتح همزه و سكون نون و ضم فا و الف و لام و كسر عين مهمله و سكون جيم و لام لغت مغربى است

* ماهيت آن

ثمرى است شبيه ببينى كاو و نبات آن ما بين شجر و كياه و برك آن شبيه ببرك كاسني و ريزه‌تر از ان و ثمر آن مستعمل نيست بلكه برك آن مستعمل است

* طبيعت آن

معتدل در كرمي و سردى و با قوت محلله

* افعال و خواص آن

آشاميدن طبيخ برك ان جهت ادرار حيض و رفع سموم بالخاصية و نطول ان جهت تحليل صلابات و تسكين وجع كزيدن هوام نافع و چون در روغن سوسن داخل نمايند و بر صورت بمالند باعث قبول ناظرين مىكردد و اين دو خاصيت از ان مشهور است در مغرب

* انفحه *

بكسر همزه و سكون نون و فتح فا و حاء مهمله و ها لغت عربى است بفارسي پنير مايه و به هندى چاك و چسته بضم جيم فارسى و سكون سين مهمله و تاى مثناة فوقانيه و ها و بجاى ها الف نيز خوانند چنانچه رسم اكثر اهل هند است كه هاى اخر كلمات و اسما را بالف بدل مىكنند و انفحه هر حيوانى در حين ذكر آن حيوان با خواص و منافع آن ان شاء اللّه تعالى مذكور خواهد شد و اينجا بطريق كلى بيان مىشود

* ماهيت آن

معدهء حيوانات شيرخوارهء بسيار صغير قريب بولادت است كه بعد ذبح برمىآورند و استعمال مىنمايند خواه تازه و خواه خشك نموده و چون آنها اندك بزرك شدند و كاه خوردند آن زمان آن