مثانه و نزول آب در كيستين نافع و با سكنجبين و يا با نمك مسهل سودا و بلغم و بدستور بافتيمون اعضاء الراس بوئيدن تازهء آن خواب آورد و اكثار و مداومت آن سبات نطول آن جهت سهر پيران نافع بدين قسم كه هر شب اقحوان و جو مقشر و بابونه از هريك قدرى در آب شيرين بجوشانند و روغن ايرسا داخل كرده بر سر نطول نمايند خواب آورد ايشان را و در نسخهء ديكر بجاى شعير صعتر آمده و يك جزو تمام نيز داخل دارد و چون اقحوان استفراغ سودا و بلغم مىنمايد لهذا استفراغ بدان بنحو مذكور نافع است براى ماليخوليا و فزع و صرع و همچنين آشاميدن هر روز يك مثقال از بيخ آن و بعضي دو مثقال كفتهاند با طبخ فاوانيا تا سى روز متوالى جهت ازالهء صرع و همچنين آشاميدن كل آن هر روز دو درم با شراب ريحاني تا بيست و پنجروز متوالي جهت صرع و ذرور خاكستر كل آن براى غرب و اكتحال خشك سودهء آن جهت تقويت طبقات چشم و رفع ظلمت بصر و جلاى آن و رفع آثار قروح و دفع نزول آب در ان و بعضي اين خاصيت را بنوع صغير آن مختص داشتهاند
* اعضاء النفس
و الصدر و الغذاء لعوق آن جهت ربو و سرفه و نفث الدم و آشاميدن سه درم برك خشك آن با سكنجبين و نمك جهت ربو و اسهال مرهء سودا و تحليل و تجفيف رطوبات متجلبه بسوى معده و تحليل خون منجمد در ان و آشاميدن يك مثقال خشك سودهء آن با سكنجبين جهت ربو و برانكيختن اشتها و خوشبوئى معده و آشاميدن پنج درم آن جهت ادرار عرق و رفع قولنج نافع
* اعضاء النفض
آشاميدن مطبوخ آن با ماء العسل مدر قوى است و محلل خون منجمد در معده و مثانه و مسكن وجع آن و چون با كل آن بياشامند تفتيت حصاة و تفتيح قولنج نمايد و فقاح آن با شراب جهت ادرار بول و طمث و اسقاط جنين و نزول آب در كيستين و بدستور حمول آن ادرار حيض به قوت تمام نمايد و محلل صلابت رحم و مفتح سدهء آن و افواه بواسير است و فرزجهء آن مدر حيض و منقي رحم و جلوس در طبيخ آن جهت صلابت رحم و طلاى آب تازهء آن بر انثيين و قضيب و كنج ران جهت تقويت باه و جماع بغايت موثر و ضماد آن بدين قسم كه به آب مطبوخ آن پارچه تر كرده بر ان كذارند جهت التواى عصب و دفع زهر جانوران سمى كزنده و با موم و روغن جهت ورم صلب ساقين و غير آن و ضماد جميع آن جهت باد سرخ و اورام حاره و بارده در انتها و جهت بواسير و تقشر خشك ريشها و قروح خبيثه و جراحت قضيب و ضماد كل آن جهت تحليل اورام غليظه و تفتيح سدد مفيد المضار اكثار آن مصدع و مثقل راس مصلح آن كل نيلوفر و سكنجبين و مكرب معده و مضر فم آن و مصلح آن بنفشه و انيسون و سكنجبين مقدار شربت آن تا دو مثقال بدل آن اكليل الملك و بابونه است دو وزن آن نوع صغير آن در دوم كرم و در اول خشك و در افعال ضعيفتر از اول ضماد آن با شراب جهت نيكوئى رنك رخسار و تحليل ورم صلب نافع و روغن آنكه چهل روز كل اقحوان را كه در هريك رطل از ان چهار رطل روغن زيت يا روغن كنجد تازهء ريخته در آفتاب كذاشته باشند و قطور آن در كوش جهت رفع اوجاع آن و تدهين به آن جهت لقوه و التواى عصب و ورم اسافل بدن و مقعده و صلابت رحم و تفتيح مسامات و ادرار عرق و نضج اورام و اصلاح جراحات اعضاى عصباني شربا و تدهينا نافع و قطور آن در كوش جهت تسكين وجع آن و استنشاق آن و سعوط بان بعد استفراغ بحب ايارج از براى سهر حادث از رطوبت بورقي و سهر مشايخ و خواب آوردن ايشان و همچنين تعريق سر به آن و تمريخ آن جهت لقوه مفيد و كاه تركيب مىنمايند روغن آن را با بعضي ادويهء حارهء عطريهء ملطفهء مفتحه بحسب اغراض براى زيادتى تسخين و منافع آن
* اقسون *
بفتح همزه و سكون قاف و ضم سين و واو و نون و افنيثون بفتح همزه و سكون فا و كسر نون و سكون ياى مثناة تحتانيه