الشّعير ، چه ماءُ القرع و غير آن از مبرّدات و هيچ چيز باعث اطفاء آن نمىگردد . و او را به هيچ وجه و به هيچ نحو قرار و آرام نمىباشد و مضطرب و مشوّش مىباشد و حواسّ او منتشر و پراكنده . و قوّت سامعه و باصرهء او بسيار ضعيف مىگردد . و چون به اين مرتبه رسيده ، عَن قريب هلاك مىگردد .
و بدان كه اشخاص مجنَّحِ گردن بلندِ باريك اندام - خصوص كه سر آنها كوچك باشد و سينهء ايشان خالى از گوشت - مستعدّ اين مرضاند ، كه به اندك سوءِ تدبيرى در حمّيات و غير آن و يا استعمال مسخّنات و محلّلات قويه ، آيل و منجرّ به دقّ و سِل مىگردد ؛ زيرا كه ماهيت « 1 » ايشان مستعدّ آن است ؛ چنانچه شيخُ الرّئيس نوشته و اكثر ديده شده . و حجامت و فصد در امراض حارّه ، ايشان را - خصوصاً قبل از مبرّدات و مطفّيات - بسيار مضرّ و مجفّف است ؛ چنان چه شخصى سرفه [ اى ] شديد داشت .
و پرستاران او ، مسخِّنات و مجفّفات بسيار به عمل مىآوردند براى تسكين سرفهء او و سرفه اشتداد مىيافت ، تا آن كه جوشش در سر او به هم رسيد [ و ] براى تسكين آن ، او را حجامت بين الكتفين نمودند ؛ دفعتاً او را سِلّ و دِق به هم رسيد . آن هنگام ، شاعر بدان گرديدند كه آن چه تدابير نموده بودند ، همه بىجا و بى موقع بود . [ و ] آن هنگام ، متوجّه مبرّدات گرديدند ؛ از ماءُ الشّعير و ماءُ القرع و سرطان نهرى و قرص كافور و شير الاغ و غيرها . و هيچ يك سودى نبخشيد و روز به روز در اشتعال مىبود ، تا آن كه در اندك « 2 » زمانى فوت گرديد .
و همچنين دو سه شخص ديگر كه در ابتدا مطّلع نگشته ، سوءِ تدبير به عمل آوردند . و چند شخص كه در ابتدا رجوع به اين « راقمِ هيچ مَدان » كردند و تدبير لايق به حسب تقدير عزيز قدير ، جناب اقدس الهى و عنايت او - سبحانه - نموده شد ، به زودى شفا يافتند .
هامش
( 1 ) . ب : هيئت .
( 2 ) . ب : به اندك .