سرد آشاميدن . و رُبوب فواكه بارده - مانند رُبّ غوره و انار و ريباس و امثال اينها - مكرّر نوشيدن . و فصد باسليق نمودن .
و در پنجم ، مسهلى كه در محرقه ذكر يافت . و در هشتم نيز تكرار مسهل نمودن . و قرص كافور با ربوب مذكوره و يا آب انارين ، بهترين دواهاست و ليكن قرص كافور را بعد از پنجم . و پادزهر معدنى خطايى و گل داغستانى و مرواريد و طباشير ، از هر يك دو دانگ تا نيم مثقال ، با آب سيب و آب انار ، بسيار مفيد است .
غذا ، آش غوره و انار و سماق و سركه ؛ هر يك كه باشد . قبل از هفتم بى حيوانى و بعد از آن با حيوانى اگر ضعف غالب باشد .
و بالجملة ، خلاصه و مجمل اسباب و علامات و معالجات حمّيات خلطيه - به نحوى كه ذكر يافت - هرگاه به نظر دارند و به تدقيق ملاحظه نمايند ، البتّه از عهدهء معالجات آنها بر مىآيند .
طريقهء كليهء معالجات ، چهار طريق است به حسب اخلاط اربعه ، بلكه دو طريق ؛ يك حارّه و ديگرى بارده ؛ زيرا كه : حمّيات دمويه و صفراويه ، قريب به هماند در معالجه ، الّا آن كه در صفراويه ، چندان مبالغه در فصد نبايد نمود ، بلكه مبالغه در ترطيب و تبريد در اين ، زياده بايد از دموى . و همچنين ، حمّيات بلغميه و سوداويه مشاركاند در معالجه ؛ الّا آن كه در سوداويه ، چندان تبريدى نبايد و در بلغميه ، [ چندان ] ترطيبى [ نبايد ] . و در مركّبهء آنها ، نظر بر غلبهء احوال و اعراض نموده ، تشخيص مرض كرده ، به حسب آن معالجه فرمايند از تركيب دوا .
[ حمّي دقّيّه ]
و علامت حمّى دِقّى : چون اين ، از اسباب مختلفه به هم مىرسد ، ؛ مانند امور خارجيه ؛ از همّ و غمّ مفرط و يا انتقال مرضى به مرض ديگر ؛ خواه عفونى و خواه ورمى . و اين انواع ، اكثرى است و كم اتّفاق مىافتد كه به واسطهء غير اين اسباب عارض گردد .
و اين حمّى را سه مرتبه مىباشد ؛ به حسب مراتب تأثير حرارت در بدن و افناء رطوبتِ آثار :
مرتبهء اوّل : كه تأثير حرارت ناقص است و اكثر رطوبات بدن به حال خود است