كاسنى ، از هر يك دو مثقال ؛ گلقند آفتابى ، چهار مثقال ، جوشانيده ، صاف كرده ، بخورانند .
و اگر توانند ، يك ساعت پيش از نوبه ، آب ترب و سكنجبين عسلى و نمك با آب نيم گرم بخورانند و قى فرمايند . و يا آن كه قبل از نوبه به هفت ساعت ، او را حُقنه نمايند به اين دستور : اكليلُ الملك ، عنبُ الثّعلب ، رازيانه ، بيخ كاسنى ، اصلُ السّوس ، تخم خطمى ، تخم خبّازى و سَنامَكّى ، از هر يك دو مثقال ؛ عنّاب و سپستان ، از هر يك ده دانه ؛ جوشانيده ، صاف كرده ؛ فلوس خيارشنبر و ترنجبين ، از هر يك ده مثقال ؛ شكر سفيد ، پنج مثقال در آن حل كرده ، صاف نموده ؛ آب برگ چغندر ، ده مثقال ؛ نمك طعام ، نيم مثقال ؛ اضافه نموده ، گرم كرده ، به پنج دفعه حقنه نمايند . و در روز حقنه ، قى نفرمايند .
و اوّل روز ، شيرهء تخم كرفس با سكنجبين و يا منضج مذكور را « 1 » بخورانند . و آخر روز ، فادزهر معدنى و مرواريد و گل داغستانى ، از هر يك دو دانگ ، با آب سيب .
بعد از نوبهء دوم ، مثروديطوس و يا ترياق فاروق - از هر يك كه باشد - به قدر دو دانگ تا نيم مثقال مىتوان خورانيد . و « مير بهاء الدّوله « 2 » » ، تجويز فادزهر حيوانى نيز نموده .
غذا در اين حمّى ، مرغ بچّه و خروس بچّه كباب نموده بخورانند . و ماءُ الشّعير باقند و نان « 3 » ، يا شربت قند با نان ، غذايى نيكوست آن را . و نان دوآتشه با آب انارين و يا انار شيرين و گاهى شربت سيب و گاهى شربت ليمو نيز نافع است . و زردهء تخم [ مرغ ] با چلاو ، آب قليهء خروس بچّه و يا مرغ بچّه با چلاو و يا « 4 » ترپلا و يا از آنها آن چه به هم رسد .
و آن چه سبب آن صفراء باشد :
كه نادر الوقوع است . و اين ، بسيار صعب [ است ] و قابل العلاج نيست و مهلك است ؛ به جهت آن كه مادّهء آن ، خالى از سمّيت نيست ؛ چنان چه شيخُ الرّئيس « 5 » - رحمه اللّه - فرموده .
علامت آن ، آن است كه : نوبهء آن به دور نوبهء غِب آيد ؛ يعنى يك روز در ميان . و
هامش
( 1 ) . الف : ( را ) حذف شده .
( 2 ) . بهاء الدوله ، خلاصهء التجارب ، چاپ سنگى ، مطبع منشى نول ، هند ، ص 114 .
( 3 ) . الف : يا نان .
( 4 ) . الف : با .
( 5 ) . ابو على الحسين بن على بن سينا ، القانون فى الطب ، دار الصادر ، بيروت . ج 3 ص 45 .