هذيان است - ، فصد صافِن از جانب وجع و يا حجامت ساق از آن جانب نمايند ؛ هر چند محمّد بن زكريا در « حاوى كبير » منع از گرفتن خون بعد از پانزدهم نموده و ليكن « شيخ الرّئيس » بنا بر احتياج شديد تجويز فرمودهاند .
بدان كه در روز اوّل بايد كه منضج متخذ از عنّاب و سپستان ، از هر يك پانزده دانه ؛ به دانه ، گل نيلوفر ، گل خطمى و تخم خبّازى ، از هر يك دو مثقال ؛ بجوشانند و صاف نموده ، با شيرهء تخم كدو سه مثقال و شربت بنفشه يا نيلوفر - هر يك كه باشد چهار مثقال ، قرص طباشير ملين نيم مثقال بياشامند . و در آخر روز ، لعاب به دانه و بَزرِقطونا با عرق بيد و خاكشى سنگ شو نموده ، نيم گرم كرده بياشامند .
در پنجم و يا ششم ، اين مسهل را بياشامند : گل بنفشه ، گل نيلوفر ، تخم خبّازى و به دانه ، از هر يك دو مثقال ؛ عنّاب و سپستان ، از هر يك پانزده دانه ؛ جوشانيده ، ماليده ، صاف كرده ؛ مغز فلوس خيارشنبر ، پانزده مثقال ؛ شيرخشت ، هفت مثقال ، در آن حل نموده ، باز صاف كرده ؛ روغن بادام شيرين دو مثقال بر آن چكانيده ، گرم نموده بياشامند .
و در هشتم و دهم و شانزدهم ، همين مسهل را بياشامند و در ساير ايام ، همان منضج را ؛ خصوص در هنگامى كه تا شانزدهم ، تب شدّت داشته باشد .
و اگر نَفث به آسانى نيايد « 1 » و مشكل باشد خروج آن ، در منضج و مسهل ، دو مثقال بزر كتان اضافه نمايند .
و بهترين چيزها بعد از مسهل در اين مرض ، ماءُ الشّعير است ؛ خصوص كه اندك مغز جو نيز با آن « 2 » باشد ؛ كه هم دوا و هم غذا و هم شراب است و به جاى هر سه ، اين را مىتوان مكرّر استعمال نمود ؛ خواه به تنهايى و يا با چهار مثقال شربت بنفشه و نيم مثقال قرص طباشير . و اين به جاى منضج مىتواند بود .
و يا آن كه منضج مزبور را بنوشند و ماءُ الشعير را به جاى آب ، هر وقت تشنه گردند بياشامند . و اگر شورباى متّخَذ از ماءُ الشّعير و برنج و اسفناج - با كدو « 3 » و يا بى كدو -
هامش
( 1 ) . ب : بر نيايد .
( 2 ) . الف : به آن .
( 3 ) . ب : يا كدو .