مادّه به جانب بعيد با وجود قلّت خروج ، نفع بسيارى مىبخشد و « شيخ الرئيس « 1 » » - رحمه اللّه - در اوجاع مفاصل نوشته كه فصد اسيلم انفع است از عرق باسليق و « ملا قطب علّامه » در « شرح قانون » گفته در مبحث فصد اسيلم كه فصد اسيلم ايسَر انفع است بواسير و اوجاع ظهر مزمنه را .
[ تبصره ] : و ببايد دانست كه از جملهء امور ضروريه است كه بايد بدانند هر گاه فصد رگ مخصوصى مقصود باشد و خطا واقع شود ، اگر حاجت ضرورى داعى نباشد بايد كه تكرار جرح ننمايند و نيشتر ديگر بر آن نزنند و به ملايمت ببندند و يك دو روزى مهلت داده تا التيام يابد . اگر باز احتياج و ضرورت داعى گردد ، تكرار فصد رگ مخصوص مقصود « 2 » نمايند ليكن اندك بالاتر از موضع فصد اوّل نه پايينتر از آن .
و منع تكرار و فرو بردن نيشتر در يك روز به جهت خوف تورّم است . و محكم نبستن موضع آن را نيز به همان جهت . و منع از گشودن فصد دوم از زير آن موضع جهت آن است كه مبادا از همان موضع خون جارى گردد و متورّم شود . و بعد [ از ] فصد ، رفاده را به گلاب و يا به آب سرد تر نموده ، بدان موضع گذارند و ببندند تا به جهت ردع مواد مأمون از تورّم باشد و رفاده را به روغن نبايد چرب نمود ، مگر هنگامى كه ارادهء تثنيهء فصد باشد . و روغن خالص نيز خوب نيست ؛ بلكه با اندك نمك ممزوج نموده ؛ چنانچه ذكر يافت [ در ] فايدهء آن .
[ فايده ] : و بايد كه رباط را به طورى بندند كه شقّ جلد از محاذات شقّ عرق منحرف نگردد بعد [ از ] ارخا و سستى رباط ؛ زيرا كه محاذات شقّين ، موجب انزراق دم است كما ينبغى ؛ يعنى بايد كه در هنگام بستن احتياط نمايند كه موضع مخصوص جلد قبل از ربط ملاصق عرق باشد و به همان وضع باقى ماند بعد [ از ] سست نمودن رباط . و بايد كه ابتدا رباط را به تقويت بندند تا « 3 » عِرق خوب بارز و ظاهر گردد و بعد [ از ] فصد سُست نمايند تا خون بدون اذيت اخراج يابد .
هامش
( 1 ) . ابو على الحسين بن على بن سينا ، القانون فى الطب ، دار الصادر ، بيروت ، ج 2 ص 625 .
( 2 ) . ب : مفصود .
( 3 ) . ب : كه تا .