ابطى
اين ، عرق پنجم است « 1 » و شعبه [ اى ] از باسِليق ؛ و لهذا آن را باسليق ابطى نامند بر جانب وحشى مرفق محاذى به ابط واقع است و اين را اسلم نامند ؛ به جهت آن كه شريانى در زير آن نيست .
و طريق فصد آن ، چنان است كه آن را بسيار بمالند و آب گرم بر آن بسيار بريزند و بعد از آن به رباط طويلى آن را ببندد و دست مفصود را راست بدارد ؛ به نحوى كه زاويهء بغل قائم باشد و رگ را به ابهام بگيرد ؛ پس بگشايند . و ماليدن و آب گرم ريختن بر آن ، جهت ارخا و كبر عِرق مذكور و ترقيق خون آن است ؛ جهت آن كه آن ضيقّ و خون آن غليظ است . و بستن به رباط طويل مستحكم ، جهت آن است كه ثابت بماند زير مبضع و ميل به جانبى ننمايد ؛ زيرا كه آن شديد الزوال است و قيام زاويهء بغل « 2 » جهت انزراق دم است على ما ينبغى .
اسيلم
كه عِرق ششم است ، رگى است معروف [ و ] موضع فصد آن ما بين بنصر و خنصر است و در تحت و پهلوى آن شريانى نيست ؛ و لهذا تجويز فصد آن مورّب نمودهاند . و طولانى ، افضل است . و اسيلم ، مصغّر اسلم است و وجه تسميهء اسلم ذكر يافت و شعبه [ اى ] از دنبالهء آن است .
فايدهء فصد آن ، راجع به اوجاع كبد و جانب راست صدر اگر از دست راست گشايند . و اگر از جانب چپ گشايند ، أعلال قلب و ريه و طحال و حجب جانب چپ را نافع است ؛ به شرطى كه از مشاركت كبد نباشد . و اگر مبدأ مرض از كبد باشد ، اسيلم راست انفع است ؛ هر چند كه باسِليق ايمن امراض كبد و نواح آن و باسليق ايسَر امراض طحال و نواحى آن را ؛ به جهت وسعت طريق « 3 » و قرب خروج نفع تمام دارد . و ليكن اسيلم نيز به جهت امالهء
هامش
( 1 ) . ب : ( است ) حذف شده .
( 2 ) . ب : به غسل .
( 3 ) . ب : ( و باسليق ايسر امراض طحال و نواحى آن را ، به جهت وسعت طريق ) حذف شده .