فانيذ : گرم وتر ملين بطن است و قوّهء تليين سنجرى آن بيش تر از خزايى آن است .
فراسيون « 1 » : حارّ يابس در دوم و گفتهاند حار در دوم و يابس در سوم . مسهلِ ماءِ اصفر به قوّت و جهت رَبو ، عسر النفَس و يرقان نافع است .
فرفيون : گرم و خشك در چهارم . بهترين آن ، تازه صافى زرد حادّ الرايحة شديد الحرافة آن است كه زود در روغن گداخته گردد . مسهلِ ماءِ اصفر و اخلاط غليظه . مقدار شربت آن از يكدانگ تا ثلث درهم و بايد قوّت حدّت آن به « 2 » روغن بادام شيرين و كتيرا بشكنند « 3 » و استعمال نمايند ؛ يعنى چرب نموده با كتيرا ممزوج كرده استعمال نمايند و سه درهم آن كشنده است در سه روز به قرحه معده و امعا .
فودنج : گرم و خشك تا سوم . اطلاق فرمايندهء بطن و كشندهء ديدان . و جَبَلى آن ، قوى تر و مُسهل مَرارِ اسود يعنى سوداست و جارى مجراى افتيمون است و ليكن از آن ضعيفتر . مقدار شربت آن دو مثقال با ماء العسل .
قِثّاءُ الحِمار : گرم در دوم و خشك در سوم و گرم در سوم نيز گفتهاند . در آن ، مرارت « 4 » و حدّت است . بهترين آن ، آن است كه هنگام رسيدگى و « 5 » زرد شدن آن چيده باشند و بهترين عصارهء آن ، سفيد املسِ سبك شبيه به عنصل است كه يك سال بر آن گذشته باشد . و مستعمل ، عصارهء آن است .
مسهل بلغم غليظ و ماءِ اصفر و مرّهء سوداست و جهت فالج و لقوه و استسقا و قولنج و وجع مفاصل نافع « 6 » و جهت سوء النفس نيز . و جايز نيست استعمال آن به ادويهء قويهء حاده ؛ مانند سقمونيا و شحم حنظل و نه مفرد ؛ به جهت آن كه دواى قوى است ؛ بلكه بايد با صبر و قنطوريون دقيق و سورنجان و بعض افاويه مخلوط نمايند .
هامش
( 1 ) . الف و ب : ( فاسيون ) آمده اما با توجه به متن كتاب مخزن الادويه از مؤلف ( فراسيون ) صحيح است .
( 2 ) . ب : آن را به .
( 3 ) . بشكند .
( 4 ) . الف : حرارت .
( 5 ) . الف : ( رسيدگى و ) حذف شده .
( 6 ) . الف : ( نافع ) حذف شده .