طريقهء غسل هر يك به انفراده و يا مجموعى ؛ مانند اكثر ادويهء حجريه از يواقيت و شادنج و بسد و لاجورد و حجر ارمنى و آن چه شبيه به احجار است ؛ مانند راسخ و اقليميا و شنجرف و مرداسنگ و سفيداب و اطيان و لك و موم و زفت و صبر و ادهان و سويق و شيرج و امثال اينها ، اين است كه آن چه احجار و يا شبيه به آنها باشد ، بسيار در هاون و امثال آنها كرده ، آب بر آن ريزند و به آهستگى برهم زنند تا آن چه مانند غبار باشد به آب ممزوج گردد .
و پس ، آن را به آهستگى در ظرف ديگر ريزند و دُرد آن را باز بسايند و به دستور ، آب داخل كرده برهم زنند و اجزاء نرم آن را بگيرند و درد آن را باز بسايند و همچنين ، تا ديگر در آن اجزاء لطيفهء قابله دوائيه نماند . و در آخر ، آن چه از اجزاء كثيفه بماند دور نمايند . و سر ظرفى كه در آن آب ممزوج به اجزاء لطيفهء دقيقه است بپوشند تا مجموع تهنشين گردند و مطلقاً چيزى مخلوط به آب نماند ، پس آب خالص را از روى آن بريزند و اجزاء ته نشين شده را سوده استعمال نمايند .
و غَسل اطيان : آن است كه هر طينى كه خواهند در آن مقدار آب كه سه چهار انگشت بالاى آن آيد بخيسانند تا نرم گردد ؛ پس ، از پارچهء كرباسى بگذرانند و بگذارند تا تهنشين گردد ، پس آب بالاى آن را ريخته تهنشين را خشك نموده استعمال نمايند .
غسل ادهان : كه تطريه نامند ، آن است « 1 » كه هر روغنى كه كهنه و متكرّج شده و طعم آن انحراف يافته باشد [ و ] خواهند كه به اصلاح آورند ، آن روغن را در ظرفى كنند و يخ و يا برف و يا آب بسيار سرد در آن ريزند و برهم زنند ؛ پس از روى آب بردارند يك دفعه و يا دو سه دفعه تا به اصلاح آيد .
و اگر گلاب با يخ و يا برف و يا غير آن سرد كرده بر آن ريزند و بر هم زده از روى آن بردارند نيز خوب است . و روغن گاو و يا گوسفند و يا گاو ميش را چون با دوغ ممزوج نموده بر آتش گذارند كه به جوش آيد و بعد [ از ] جوش و بر طرف شدن مائيت دوغ ، قدرى آرد ميده بر آن پاشند تا آرد فى الجملهء بسوزد ، پس از آتش بر گرفته صاف نمايند و به كار برند .
هامش
( 1 ) . ب : ( آن است ) حذف شده .