سوم ، آن كه مدوّر « 1 » باشد و اين را « مستدير » نامند . و بيشتر در اعور و قولون تولّد يابد .
چهارم ، آن كه ريزهء باريك باشد ؛ شبيه به كرمى كه در سركه به هم مىرسد و لهذا اين را « دود الخلّ » و كرم مطلق نيز نامند . و تكوّن آن در معا مستقيم و بيش تر در نواحى مقعده مىباشد . و بسا باشد كه حوالى مقعده را بگزد و متقرّح سازد .
و اين نوع كرم را ، اهل هند « چنچنه » نامند . و اطفال را بيش تر عارض گردد از جمله اقسام ديگر ، و بعد از آن حيات . و دو قسم ديگر كمتر ؛ به جهت آن كه در حبّ القرع و مستدير ، بايد كه يبوست بر مادّهء آن غالب باشد . و لهذا اين دو نوع ، حبوش « 2 » را بسيار عارض مىگردد . و در مزاج اطفال چون رطوبت غالب است ، عارض نمىگردد مگر به ندرت .
علاج : در حيات ، شيح ارمنى در شير ممزوج نموده به قدر حاجت بخورانند . و نيز در ادويهء مختصّهء مسهلهء ايشان ، « پلاس پاپره » و لسان العصافير تلخ داخل نمودن . و خورانيدن آب نقوع كريله . و ماليدن آب برگ شفتالو بر شكم ايشان . و همچنين افسنتين و برنگ كابلى و زهرهء گاو و شحم حنظل بر شكم ايشان .
در ديدانِ [ كوچك ] يعنى « دود الخلّ » ، عروق الصفر ، راسن ؛ از هر يك جزئى كوفته ، بيخته ، با شكر هم وزن هر دو ممزوج نموده ، به قدر حاجت با آب بخورانند . و مرداسنگ نيز داخل دواى مسهلهء ايشان نمايند .
و برگ حناى خشك و موم با هم سرشته شياف سازند و بعد از لحظه [ اى ] مقعد او را مقابل چراغ بدارند و اطراف آن را بكشند و بخارند به انگشت و هر كرمى كه ظاهر گردد برآورند . و زيت الانفاق در اخراج ساير اقسام ديدان - شربا و تدهينا - بر مقعده مفيد است . و اجتناب فرمودن طفل و مرضعهء آن را از اغذيهء مولّدهء بلغم .
و موم را در روغن گل يا روغن نفط گداخته ، بيرون و اندرون مقعدهء آن را چرب نمايند كه مانع گزيدن كرم و خاريدن آن محلّ است . و خورانيدن نارجيل با شكر ، بالخاصّيه نافع است .
هامش
( 1 ) . الف : مدير . ب : مدر .
( 2 ) . الف : حبوس .