[ مفصل اطفال ]
[ ح ] و نيز از آن جمله ، مَغص است
آن ، عبارت از پيچشى است كه در روده عارض گردد ؛ خواه با اسهال باشد و خواه با قبض و ليكن در اين جا تدبير مغصى كه بىاسهال باشد ذكر مىآيد . و علامت آن ، اين است كه طفل بگريد و خود را بپيچد . و اين بيشتر ، اطفال شيرخواره را از ضعف معده عارض مىگردد ؛ خصوصا كه شير نفّاخ و بسيار به او بخورانند كه ريح از آن تولّد يابد و تمديدى در فضاى امعاء احداث نمايد .
علاج آن ، تكميد رطب است كه آب گرم و روغن زيت با قدرى نمك ممزوج نموده در مثانهء گاو - و اگر به هم نرسد ، در مثانهء گوسفند - كرده به آن تكميد نمايند شكم او را . و يا به شير گاو تازهء نيم گرم تكميد نمايند . و يا پشگل گوسفند سائيده را در خرقه بسته گرم نموده به آن تكميد نمايند .
و نانخواه سائيده با سفيدهء بيضهء مرغ سرشته گرم نموده بر شكم او طلا نمايند . و رازيانه كوفته ، بيخته و يا « 1 » وجّ مسحوق ؛ هر يك به تنهائى و يا ممزوج با هم ، نيم گرم نموده ، خشك بر شكم او بمالند و يا با شير ممزوج نموده ، گرم « 2 » ضماد نمايند . و انيسون و مصطكى نيز به دستور .
بهترين تدابير ، آن است كه مرضعه ، شكم طفل را به زبان خود بليسد سه مرتبه و هر مرتبه ، از ناف تا سر معده . و بعد هر ليسيدن ، مرضعه آب دهن خود بيندازد و نيز طفل را بر شكم مرضعه و يا بر ران او « 3 » بخوابانند ؛ به نحوى كه شكم طفل به شكم مرضعه و يا بر ران او ملصق گردد و آهسته آهسته طفل را بجنبانند .
و اعصاب پشت او را به روغن گل و امثال آن بمالند . و همچنين ، عنبر اشهب با گلاب يا روغن گل يا زيت حل كرده بر شكم او بمالند . و خورانيدن اندك عنبر « 4 » اشهب به تنهائى ، فورا مسكّن آن است .
هامش
( 1 ) . ب : با .
( 2 ) . ب : گرم نمايند .
( 3 ) . ب : آن .
( 4 ) . ب : ( عنبر ) حذف شده .