و سفوف ارسطو ؛ خصوص به آب به و پوست اندرون سنگدان خروس ، خشك كرده ، كوفته ، بيخته ، با قدرى نبات آميخته ، به قدر حاجت بخورانند . و قرنفل درست را در گلاب جوش داده و به نبات شيرين نموده ناشتا بخورانند . و اجتناب از مرخيات و مضعفات ، مانند زردآلو و هندوانه و اشياء لعابى و امثال اينها واجبست ؛ هم مرضعه را و هم طفل را . و تجويد هضم به استعمال اغذيهء لطيفه مانند لحوم طيور و امثال اينها .
[ تجبن لبن در معده اطفال ]
[ د ] و نيز از آن جمله ، تجبّن لبن در معده است
آن ، عبارت از بسته شدن شير است در معده . و وقوع اين نيز اكثر ، آن است كه جهّال جهت دفع اسهال ، انفحه به اطفال مىخورانند و عقب آن شير مىخورانند و يا آن كه بعد از آن كه شير خورانيده باشند فوراً انفحه مىخورانند و بدان جهت ، شير در معدهء ايشان انجماد يافته و تعفن و سميت به هم رسانيده [ و ] باعث انتفاخ شكم و غشى و تنگى نفس و عرق سرد مىگردد ؛ به جهت سمّيت آن .
و به جهت عفونت آن ، تب و لرزه و قشعريرهء قوى عارض مىگردد ؛ به نحوى كه حرارت را از ظاهر به سوى باطن و دل باز مىگرداند و اين ، علامت ردىء است .
علاج آن ، اين است « 1 » كه جهت تذويب شير منجمد ، شبت و پودنه در آب بجوشانند و در طبيخ « 2 » آن سكنجبين بياميزند و گرم گرم بخورانند به قدر حاجت و سركهء تنها با آب ممزوج كرده كافى است . و انفحهء هر حيوانى كه باشد - خصوصاً انفحهء خرگوش - به نهايت نافع است . و اگر انفحه را با آب بالنگو و يا آب برنجاسف بدهند بهتر است ؛ زيرا كه از خواص پنير مايه است كه خون و شير منجمد را سايل و مىگدازد . « 3 » و حب قرطم نيز همين عمل نمايد . و پودنهء خشك نيز سريع الاثر است . و آب خاكستر چوب انجير نيز كه خاكستر چوب آن در آب اندازند و زمانى بگذارند تا خاكستر تهنشين گردد و
هامش
( 1 ) . ب : آن آن است .
( 2 ) . ب : طبخ .
( 3 ) . ب : خون و شير سائل را منجمد مىگذارد .