و اين دوا عظيم النفع است : پوست بيرون پسته سائيده با آب به « 1 » يا سيب يا هر دو بخورانند . و اگر فودنج دشتى كوفته در شراب نعناع داخل كرده بخورانند نيز نافع است . و خورانيدن عود و صندل به گلاب سوده نيز حابس قىء است .
سوم ، آن كه از انصباب صفراء باشد بر معده . [ و ] علامت آن ، خروج صفراست در قىء و ديگر ، ظهور آثار حرارت .
علاج آن ، تناول حموضات مقوّيه است ؛ مانند ربّ به ترش و ربّ ريباس و شربت ريباس و آب غوره . و اين دوا نفع تمام دارد : آب پودنه و آب انارين با هم در ظرف نقره بجوشانند با قليلى نبات تا به نصف رسد ؛ پس فرود آورند « 2 » و اندك به او بخورانند و فادزهر حيوانى ، اندكى از نيم دانگ كم تر و گل ارمنى يك دانگ در آب سيب يا به « 3 » يا امرود و يا دوغ كره گرفته « 4 » ، با شراب نعناع بخورانند ؛ قىء و غثيان مفرط را سودمند است و جوارش فواكه و شراب مصطكى و سكنجبين نيز . و چون اجتماع لبنيات با حموضات جايز نيست ؛ پس هر گاه اطفال شيرخواره را حموضات بخورانند ، بايد كه هنگامى باشد كه معدهء ايشان از شير خالى باشد و بعد از آن نيز تا يك ساعت كامل و زياده نيز شير نخورانند و اين امر را به خاطر محفوظ دارند .
[ ضعف معده اطفال ]
[ ج ] و نيز از آن جمله ، ضعف معده است
و اين ، بيشتر اطفال را از فساد شير به سبب گرمى عارض مىگردد .
علاج آن ، اصلاح شير است به حسب سبب آن و براى تقويت ، آب به با قليلى قرنفل و سك « 5 » و يا قيراطى از سك « 6 » در قدرى ميبه سرشته بخورانند و ميسوسن با گلاب سرشته و يا آب آس تنها بر معدهء او بمالند . و تدهين روغن مصطكى نيز نافع است و خورانيدن نوشدارو در شير و يا گلاب « 7 » حل كرده ، صبح و شام اثر تمام دارد .
هامش
( 1 ) . ب : آب بهى .
( 2 ) . ب : آورده .
( 3 ) . ب : بهى .
( 4 ) . الف : دوغ كرده گرفته .
( 5 و 6 ) . الف : مسك .
( 7 ) . الف : با گلاب .