[ تعوج رقبه اطفال ]
[ ب ] و نيز از آن جمله ، تعوّج رقبه است
يعنى كج شدن گردن طفل .
در اين ، بايد كه طبيب طفل را بنشاند و تأمّل نمايد كه به جانب يمين مايل است يا به يسار [ ؟ ] و آيا « 1 » فقرات « 2 » آن بى جا شده ؟ و اگر فقرات « 3 » آن از موضع خود زائل گشته ، علاج آن اين است « 4 » كه ردّ موضع « 5 » خود نمايند ؛ به ماليدن لعاب بزرقطونا و بعض ادهان مناسبه و ماليدن به ملايمت ؛ اگر به حال آيد و شير تواند به گلوى او فرو رود اميد برء است ، و إلّا فلا .
و گاه مىباشد به سبب گشتن سر از بالين و مخدّه در هنگام خواب . و گاه مىباشد به سبب ريح غليظى كه در بعض عضلات آن آيد و بكشد و از جاى خود برآورد . و اگر به سبب از بالش گشتن باشد ، آن را به ملايمت بمالند و به جاى خود آورند و از هواى سرد محفوظ دارند . و اگر به سبب ريح غليظ است ، مرضعهء او را پرهيز فرمايند از اغذيهء نفّاخهء مولّدهء رياح و هر روز گل قند به او بخورانند . و اگر محتاج به تنقيه باشد ، تنقيه فرمايند . و جهد در اصلاح شير آن نمايند و اصلاح مزاج آن تا آن كه زائل گردد .
[ امراض معده و امعا اطفال ]
[ سى و دوم : امراض معده و امعا ]
[ الف ] و نيز از آن جمله ، فُواق است
[ فواق اطفال ]
بدان كه به زعم عورات - خصوص عورات اهل هند - آن است كه فُواق ، اطفال را نافع و باعث توسيع معده و امعاء ايشان است و لهذا متوجّه معالجهء آن نمىگردند .
و بالجملهء ؛ اگر كم است و احيانا واقع مىشود محتاج به تدبير نيست . و اگر بسيار باشد و ايذا
هامش
( 1 ) . ب : يا .
( 2 ) . الف و ب : ( نقرات ) آمده كه به نظر مىرسد ( فقرات ) صحيح است .
( 3 ) . الف و ب : ( نقرات ) آمده كه به نظر مىرسد ( فقرات ) صحيح است .
( 4 ) . ب : آن آن است .
( 5 ) . ب : او بموضع .