و بهترين اغذيه اگر طفل غذا مىخورده باشد و يا مرضعهء آن ، ماش مقشَّر با برنج و امثال آن است . و اصلاح شير مرضعه در همه حال لازم و اشياء مطفِّيهء خون و قامع صفراء به حسب اقتضاء مرض و حال و وقت استعمال نمودن و به شيافات لينه طبع او را « 1 » نرم داشتن . و اگر از نزله باشد آب گرم بر سر آن تنطيل نمايند تا مادّه را از انصباب باز دارد و شير مرضعه بر يافوخ و گوش و بينى او بچكانند .
و ادويه مبرّده ، مانند شيرهء تخم خرفه و هندوانه و خيارين و كدو يا تخم خربزه « 2 » و امثال اينها و عرق نيلوفر و يا كاسنى - اگر سرفه نباشد - به حسب اقتضاء وقت هر يك از اينها كه مناسب دانند بخورانند و از اغذيه و اشربهء حارّه باز دارند . و وضع محجمهء نارى با شَرط - يعنى تيغ زدن تيغ اندك غائر - بر موضع پهلوى آن به مجرد اطلاع بر آن بسيار مفيد است .
آن چه از مادّهء بلغم باشد ، علاج آن قريب به علاج امّ الصبيان و سعال رطوبى است كه ذكر يافت ؛ الّا آن كه در اين ، ادويهء يابسهء مخشّنه مضرّ است و استعمال آنها جايز نيست . و مؤلّف ، رسالهء على حده در معالجهء اين مرض نوشته .
[ سوء تنفس اطفال ]
[ ج ] و نيز از آن جمله ، سوء تنفّس است
آن ، عبارت از تنفسى است كه بر مجراى طبيعى نباشد .
اسباب آن بسيار است و ليكن آن چه اطفال را بيش تر عارض مىگردد از نزول بلغم است كه از سر بر سينهء ايشان ريزد و اطفالى را كه سينهء ايشان ضعيف مىباشد « 3 » بيش تر عارض مىگردد .
علاج آن : به دستورى است كه در سعال رطوبى ذكر يافت . و نيز ، بيخهاى گوش و بيخ زبان ايشان را به زيت ماليدن و قى فرمودن و آب گرم در دهن ايشان چكانيدن است . و قدرى بزر كتان نرم كوبيده با عسل سرشته لعق فرمودن نفع بسيار دارد .
هامش
( 1 ) . ب : آن را .
( 2 ) . ب : خربوزه .
( 3 ) . ب : ضعيف است .