و گاه باشد كه مادّهء بلغم به سبب حرارت و يا حرارت ادويهء حارّهء مجفّفه خشك گردد در سينه و ريه و بدان سبب ، نفس از مجراى طبيعى به دشوارى برآيد و طفل ، دائم دهان خود را گشاده دارد و تدبير كلى در اين ، آن است كه در اين وقت از ضعف و بى تابى طفل نترسند و آن را برهنه نمايند در جاى محفوظ از هوا .
و آب گرم بر سينهء آن مكرّر بريزند و بعد از آن از پارچهء نازكى خشك نمايند و موم روغن مناسبى بمالند و شبانهروزى دو سه مرتبه اين تدبير را به عمل آرند . و اگر در آن آب « 1 » خطمى و خبازى و بزر كتان و امثال اينها طبخ نموده باشند بهتر است . و لعابات مناسبه بخورانند . و از ادويهء مجففه و هواى سرد محفوظ دارند كه به عون الهى به زودى شفا حاصل مىگردد .
[ خرخره اطفال ]
[ د ] و نيز از آن جمله ، خرخرهء عظيمه در خواب است
آن ، عبارت از آواز بلندى است كه در شبها از سينهء اطفال در وقت خواب برآيد .
و سبب آن ، كثرت رطوبات در ريهء ايشان است ؛ به جهت آن كه در حالت نوم چون حرارت ميل به باطن دارد و رطوبات را اذابه و مجتمع مىنمايد ، لهذا در وقت خواب زياده مىگردد و مزاحمت مجراى تنفس ايشان مىنمايد به سبب ضعف آن . و آن كه ابدان ايشان مملو از رطوبات مىباشد .
علاج آن : اين است « 2 » كه ماء العسل گرم ، قطره قطره بخورانند و تخم كتان كوفته ، به عسل سرشته ، اندك اندك لعق فرمايند . و زيره كوفته و بيخته و به عسل آميخته ، اندكى بخورانند . و اصلاح شير مرضعه نمايند « 3 » و به طفل ، شير بسيار و شكم سير نخورانند .
و در شير قدرى ربّ السوس حل كرده خورانند . و همچنين غذا بلكه بعد گرسنگى تمام . و از هواى سرد و آب سرد و گريه احتراز نمايند و باز دارند ؛ خصوصاً در ابتدا . و بُن گوشهاى او را به زيت چرب نمايند و همچنين حلق و سينهء او را . و اگر به تدبير او را قىء فرمايند بهتر است ؛ خصوصاً كه در آن حين گريه نكند . و نگاه داشتن حبّ نبات و يا
هامش
( 1 ) . الف : به آب .
( 2 ) . ب : آن آن است .
( 3 ) . الف : نمايند و با رب السوس و به طفل .