و بعد از آن ، در همين طبيخ اگر طبع آن قابض باشد مغز فلوس خيارشنبر و قليلى شيرخشت حل نموده با اندكى روغن بادام بخورانند . و اگر مغز فلوس عمل ننمايد و يا طفل آن را نخورد ، برگ سنا مكّى با ادويهء مذكوره طبخ نموده بخورانند .
و بر سينهء او قيروطى كه از روغن بادام ساخته باشند چرب نمايند . و قدرى پشم نرم گوسفند بگيرند و بر دود چوب گز بدارند كه اثر دود در آن كما ينبغى حاصل گردد ، پس آن پشم را بر سينهء آن بندند كه دائم بسته باشد و شبانه روزى دو مرتبه پشم را به دود چوب گز تجديد نمايند . و هنگام سردى هوا و آخرهاى شب محافظت نمايند كه هواى سرد به قصبهء ريهء او نرسد و از تكلم بسيار بازدارند .
و جندبيدستر بر منخرين و بناگوش و شقيقه و كف دست و پاى او بمالند و آب سرد مطلقا نخورانند . و اگر برودت و رطوبت بسيار غالب باشد ، اندك عسلى به آب ممزوج نموده نيم گرم كرده به او بخورانند .
اگر ازين « 1 » كفايت حاصل نگردد ، گاه گاه انگشت را به عسل آلوده و ايارج را بر آن پاشيده ، بر بُنِ زبان آن بمالند [ تا ] رطوبات سينهء آن مستخرج گردد . و منفعت قىء در اين باب بسيار است ، به شرطى كه مادّهء آن نضج يافته باشد و قى به آسانى آيد ؛ خصوص كه سبب سرفه نزله باشد .
و اين دوا ، سرفهء ايشان را بسيار مفيد است : صمغ عربى ، كتيرا ، مغز به دانه ، رُبّ السوس ، فانيذ ؛ از هر يك به قدر حاجت ، نرم كوفته ، بيخته ، حبوب سازند و با شير مرضعه حل كرده به او بخورانند . و لعاب بزر كتان با عسل يا قند بسيار مناسب است . و لعوق شربت زوفا نيز .
و بهترين اغذيه ، ماش برنج با شيرهء بادام و چلاو با ماش پختهء بسيار كم روغن . و شبها حبّ سُرفه در دهان ايشان گذاشتن .
و خورانيدن حبّهء سفيدى كه در ميان سياهى چشم گوسفند مىباشد ، بگيرند و خشك نمايند و با نبات بسايند و در شير مرضعه حل كرده ناشتا به او بخورانند يك حبّه تا دو
هامش
( 1 ) . ب : اينها .