[ لدغ لثه اطفال ]
بُثورِ لثّه و قلاع دهان - خصوص بلغمى - را نهايت سودمند است . صنعت آن : مُرِّ مكّى ، عفص ، قشور كندر ؛ هر سه جزء مساوى ، نرم سوده ، با عسل ممزوج كرده ، بمالند .
و بسا باشد كه رُبّ توت حامض فايده بخشد ؛ خصوص دموى و صفراوى را . و شستن دهان به شراب عسل و يا به ماء العسل و بعد از آن مجفِّفات مذكوره استعمال نمودن ، به نهايت سودمند است .
و هرگاه به تدبير قوى تر از اين احتياج شود ، اين دوا را استعمال نمايند : عروق الصفر ، قشورِ رُمّان ، سماق ، جلنار ؛ از هر يك شش درم ، شبّ يمانى ، دو درم ؛ هر پنج جزء را نرم سوده بپاشند .
و بسا باشد كه در قلاع خفيف ، سويق جو در حين خواب بپاشند و بگذارند و اگر آن را فرو برد ، مكرّر نمايند فايدهء كلّى بخشد . و ترنجبين سوده نيز اثر قوى دارد به حدّى كه بسا هست « 1 » كه چون شب بپاشند ، صبح اثر نفع آن ظاهر گردد .
و هرگاه از ادويه نفعى چندان ظاهر نگردد و قلاع دموى باشد ، حجامت نمايند و زلو بچسبانند و خون به حسب حاجت بگيرند .
نيز علاج نوع ابيض آن ، ماليدن روغن گل و آرد عدس و كافور و طباشير و گشنيز محرق و ريختن حسوهاى موافقه است در حلق او و باز داشتن شير از آن به قدر امكان .
اما علاج نوع سرخ آن ، زدن تيغ است بر سر آن قلاع ؛ تيغهاى خفيف ملايم . و ماليدن كعك محلول و روغن گل . و چون ابتدا به سفيدى نمايد ، بمالند آن را به خرقهء تر كرده به سركه .
و علاج اسود آن ، ماليدن اين « قيروطى » است ؛ صنعت آن : بگيرند موم و شير را در روغن گل بگذارند و بر آن اندكى اسفيداج رصاص و قليلى از سفيدهء بيضهء مرغ - بعد از آن كه از آتش فرود آورده باشند - داخل نمايند و به هاون خوب بمالند تا يكسان گردد و بشويند تا زنجاريت اسفيداج زائل گردد و طلا نمايند بر قلاع دهان آن و طبيعت طفل را ملايم نمايند به ملينات و شير در دهن او بدوشند بدون آن كه بمكد .
هامش
( 1 ) . ب : است .