و لهذا بعضى گفتهاند كه « صرع طفل شيرخوار اگر زود زائل گردد و خوف تكرار و تكثار آن نباشد و مادّهء آن قليل و رقيق باشد ، بايد كه در معالجهء آن نپردازند ؛ خصوص به سوءِ تدبير ؛ زيرا كه گاه است كه به سبب سوء تدبير ، مادّهء غليظ لزج عسر البرء مىگردد » .
ليكن بايد كه به معالجهء مرضعهء آن و تدبير حال آن پردازند و طفل را از هر چه محرّك اين مرض است محفوظ و دور دارند مانند شنوانيدن آواز قوى و نظر نمودن به سوى اشياء نيرهء « 1 » برّاقه و مهبّ رياح و بر بلندى بردن و بلند داشتن و كرفس تر تازه و تخم آن و گوشت بز و گاو و امثال اينها از ادويه و اغذيه ، مرضعهء او را منع نمودن و بازداشتن و از جماع نيز .
و در ابتداى ماه كه شروع به تزايد نور ماه « 2 » و هيجان رطوبات است ، چون حركت و قوّت اين مرض زياده مىباشد ، لهذا بايد كه در ابتداى هر ماه - خصوص اطفالى را كه اين مرض عارض شده « 3 » باشد - تدابير حال طفل و مرضعهء او را بيشتر نمايند .
و از امور مذكوره دور تر دارند و اندك جندِبيدستر و عود الصليب و مشك سائيده به طفل و مرضعهء آن بخورانند ؛ خصوصا شبها و هنگامى كه گريهء بسيار بى سبب معلوم و سوءِ تنفّس و بى خوابى نمايند كه از آثار تقدّم اين مرض است .
و بر گردن و شقيقه و ناخنهاى او بمالند . و در خرقه قدرى جند و عود الصليب بسته در گردن و لباس و مهد او تعليق نمايند . و طبع او را قابض و محتبس ندارند ؛ بلكه ملين دارند .
[ عطسه متواتر اطفال ]
دوم از آن جمله : « 4 » عطسة متواتر است
بايد كه ملاحظه نمايند كه سبب آن چيست [ ؟ ! ]
اگر ورم حاد در نواح دماغ است و آثار و علامات آن از حمّى و حرارت ظاهر باشد ، علاج آن تبريد دماغ نمايند به روغن بنفشه و كدو و آب برگ گشنيز تر تازه و عنب الثعلب و كاهو و امثال اينها از تمريخات و عصارات آن چه به هم رسد و لايق باشد .
هامش
( 1 ) . الف : تيره .
( 2 ) . الف : شروع زايد لنور .
( 3 ) . ب : مىشده .
( 4 ) . الف : و نيز از آن جمله دوم .